TÜRK BİLİMİ TÜRK DÜNYASI Türk dünyasının bilim yayını

Search Results for 'turuk'

Tarım toplumu Türkler..ve Öküz-Ukus-Oğuz boyu-tamgası

.

.

.
.
Tarım coğrafyası Türklerin tarım toplumu olduğunu gösteren bir tarihi belgedir. Bu bölgedeki Turfan dünya tarım tarihine önemli bir örnek şehirdir.

Tarihteki medeni toplumlar tarım toplumlarıdır, tarım ürünleri insanoğlunun en büyük ihtiyacıdır..bu günkü sanayi ürünlerinin dahi çok büyük bölümü tarihte olduğu gibi, tarım ürünleridir.
.

TURFAN KAREZLERİ (sulama kanal-tünelleri) (MÖ.500)

Tarımsal ürünler çifçilikle uğraşmak demektir, çifçilik toprağı karıştırmak, ekmek ve toplamaktır..
Bütün bu işleri yapmak için tarihte daima hayvanlardan güç alınmıştıtr..
Tarım toplumlarının en önemli gücünü hayvan gücü oluşturur…en güçlü tarım hayvanı öküzdür..


.
Tarım toplumlarında beslenme ürünü olarak tüketildiğinde; ihtiyaçlar:
- Et ihtiyacı
- Süt ihtiyacı
- Yumurta ihtiyacı
.
Tarımda sosyal ihtiyaçlar için hayvanların kullanımı;
Yün ihtiyacı
Deri ihtiyacı
.
Tarımda beslenmek için kullanılan hayvanlar
- Büyük baş hayvanlar-öküz-bizon-geyik-deve
- Küçük baş hayvanlar-koyun-keçi
- Kümes hayvanları
.


Tarımda gücünden yararlanılan hayvanlar
- Öküz-bizon
- At
- Eşek
- Katır
- Fil
- Deve
.
Tarımda hem gücünden yararlanılan, hem yiyecek ihtiyacı olarak tüketilen hayvanlar..
- At
- Büyük baş sığırlar, manda-inek (bizon-öküz) deve
- Geyikler
.
İnsan hayvan ilişkilerindeki bu birliktelik tarih içersinde insanların hayvanlarına çok değer vermesini  ve onları kutsal saymasını oluşturmuştur.. Tarım toplumlarının bütün ihtiyaçlarında öküz-inek-bizon kullanıldığını görüyoruz, bu günkü tarım içinde bu değişmemiştir.
.
Oğuz-Ukus-Öküz-Buga-Boğa-Bizon lar tarihte birçok toplumda çeşitli değerlerle toplumda yerini almıştır.

UKUS (OĞUZ) – İSİS; AFRO ASİYATİK TARİHİNDE ÖNEMLİ BİR BAĞ….

.
Kutsal öküzler- “öküzü kutsal gören toplumlar”; “tarım toplumları”;
- Hindular; sadece sütünden yararlanıp bir “anne gibi değer veren ve hiç bir zaman etini tüketmiyen” toplum.
- Türkler ; ” etinden, sütünden ve gücünden yararlanan, hayvanı değerli bulan” tarım toplumu.
- Antik mısır-firavunlar;  “öküzü kutsal gören tarım toplumu”.
- Frigler- öküz kutsal bir hayvandır; “öküz öldürenin saban kıranın cezası idam”dır.
.

Öküzü öldürmeyi kutsal gören toplumlar; öküzün kutsal olmasına karşı gelen, kabul etmiyen toplumlar;
- İspanyollar ;  “öküzle savaşıp onu öldürmeyi”  kural-gelenek olarak devam ettiren toplum.

İspanya’da yapılan bu boğa güreşinde; boğa matador-güreşçi karşısında üstün gelmiş, matador-güreşçi ise yenilmiştir…yenilen matador-güreşçi boğaya teslim olmuştur, herkez boğanın güreşçiyi öldüreceğini sandığı halde, boğa güreşçiye dönerek böğürmüştür ve onu bağışlamıştır…bu olaydan sonra…güreşçi bir daha hiçbir şekilde boğa güreşi yampamak üzere güreşçiliği bırakmıştır…bu ” insanlığa;  bir boğanın insanlık dersi vermesi”dir…
.
Adını Öküz(TARIM) toplumu koyan milletler; Tarım milletleri;
- Ukus-Öküz-  Oğuz Türk boyu
- Bizon Tion- Doğuroma antik toplumu
- Tra Bizon – Güneydoğukaradeniz antik merkezi
.

TÜRK DÜNYASINDA BOY GENLERİ TAMGALAR-Taşınan Bilim-Kültür Genleri-Antik Boy’lar Tamgaları

.
Bizon-Boga-Ukus-Öküz-Oğuz tamgaları;
- Baş
- Boynuzlu baş
- Boynuzlu ve boynuzların arasında dünya-ay-güneş tamgası başı

.

Oğuzlar, Oğuz Kağan Destanı’na göre 24 boydan ve Kaşgarlı Mahmud’un Divânu Lügati’t-Türk eserine göre 22 boydan oluşan Orta Asya kökenli en kalabalık Türk boyu. Günümüzde Türk nüfusunun çoğunluğu Oğuz boyundandır.
.
630′da ilk Göktürk devletinin zayıflayıp Çin kontrolü altına girmesiyle tekrar birleşmeye başlamışlarsa da İkinci Doğu Göktürk Devleti kurulunca fazla direniş gösteremeden tekrar egemenlik altına girdiler (7. yüzyıl sonları).
745 yılında İkinci Doğu Göktürk Devleti de yıkılınca batıya ve Çin’e göçmüş birçok Oğuz Boyu da Ötüken’e geri dönerek Kutluk Bilge Kağan’ın kurduğu Uygur Devleti çatısı altında birleşti.
Altayların batısındaki ve Tanrı Dağları bölgesindeki Oğuz toplulukları ise Gök Türklerin batı kolu olan Türgiş ya da Türkeş Kağanlığına bağlı olarak varlıklarını sürdürdüler.
760′lı yıllarda bölgeyi ele geçiren Karluk boyunun kurduğu devlette yer aldılar.
Bu boyun öncülüğünde Yağma ve Çiğil boylarının da katılımıyla kurulan Karahanlı Devleti içinde Oğuz boyları da vardı.

Hazar Denizi’nin doğusunda Oğuz Yabgu önderliğinde ilk devletlerini kurdular.

Antik Oğuz mezarından çıkan önemli eserler ve Antik Oğuz Türkleri’nin izlerini Tus şehrinde görmek.

840 yılında Uygur Devleti Kırgızlar tarafından yıkılınca Oğuzların asıl büyük göçü başladı ve Asya’nın dört bir tarafına ama daha çok kitleler halinde batıya göçtüler ve öteki kandaş boylarla birleştiler.
1000 yılında Kıpçaklar tarafından yıkılan bu devletten sonra Oğuzlar ikiye bölündü, bir kısmı kuzeye giderek bugünkü Kırım, Kazak, Bulgar ve Tatarların atası oldular; bir kısmı da Selçuk Bey önderliğinde güneye indiler, İslamı kabul edip İslâm orduları hizmetine girdiler. Doğu’daki Oğuz kitlelerinin tarihi başka yönde gelişti.
1038 Oğuz kitleleri içinde Kınık boyundan olup ataları Selçuk’un adından ötürü Selçuklular olarak anılmaya başlayan bir kol Tuğrul Bey önderliğinde 1038 yılında Irak ve İran’da Büyük Selçuklu İmparatorluğu’nu kurdu. Etrafta dağınık yaşayan diğer Türk boyları da bu İmparatorluğa katıldı.
1040′da Merv yakınlarındaki Dandanakan Savaşı’nda Gaznelileri yendiler.
1141 Selçuklu egemenliği İran, Horasan, Merv, Irak, Suriye, Güney Kafkasya ve Anadolu’da bir asırdan fazla sürdü. Son büyük sultanları Sencer’in 1141′de Semerkant ile Buhara arasında bulunan Katavan mevkiinde Moğol kökenli Karahıtaylılar’a yenilmesi ile devlet çözülmeye başladı.
1153′te kuzeydoğudan gelen Karahıtaylar ve Karluklar tarafından imparatorluk yıkılınca Oğuzlar dağıldı. Dağılan bu boyların kimi Harzemşahlara bağlandı, kimi Horasan’a, Kirman’a göçtü , kimileri de daha batıya gidip Irak’a, Suriye’ye yerleşti,  kimileri de Anadolu Selçuklu Devleti ‘ne katıldı. Bunlardan sonra kurulan Akkoyunlu, Karakoyunlu, Safevi Devletleri, Alemdarlar, Anadolu beylikleri, Osmanlı İmparatorluğu, Suriye, Irak ve Azerbaycan’da çeşitli beyliklerde de Oğuz Kağan Destanı mevcuttu.

alıntı; http://tr.wikipedia.org/wiki/Oğuzlar

ADANMIŞLIK; ÖKÜK TÜRÜK-UKUS-OĞUZ:

Antik Oğuz miğferi;
Bu miğfer bir “yöneticiyi koruma görevlisinin miğferi”dir
- En üstteki mızraklı baş bir “asker-ordu mensubu olduğu”nu göstermektedir
- Mızraklı baştaki boynuzlar “orduya adanmışlığı” ifade eder
- Miğferdeki büyük boynuzlar; “bu yöneticiye adanmışlığı” göstermektedir
Görülen odur ki; “bu miğferi takan kişi bir yöneticinin korumasıdır” ve “korunan bu yönetici kendini orduya adamış bir yöneticidir”.
Bu miğfer bir mezardan çıkmıştır ve bu mezarda bu “miğferle birlikte; mızrak, bir madeni koruma elbisesi, bir oğuz asası ve bir kalkan” çıkmıştır.

BU GÜN TÜRKLER ARASINDA KULLANILAN ÖKÜZ; İğdiş edilmiş boğa demektir.

İğdiş edilmiş olması demek; adanmış demektir, yani hayatını hizmet için ADAMIŞ-adanmış, demektir.

Hıristiyan dinindeki rahip ve rahibeler evlenmezler…İslamiyet dininde bluğ çağı günahların başladığı dönemdir , bluğ çağına ermemiş insanlar günahsız insanlar olarak tanımlanır, çiflerin bir araya gelmesi günah işlemektir..

Günümüz sosyal toplumları az evlat sahibi olup evlatlarına kendilerini adarlar…çüknü bu günkü toplumsal yaşamda çocukların toplum içersinde yer edinmeleri için, hem mali hemde emek isteyen bir güce ihtiyaçları vardır..

Oğuz Türkleri inançlı bir millettir, kendisini inançlarına adıyan bir millettir, hem tarım toplumu hem kendini inançlarına adamış olan bir millettir…BU YÜZDEN BOYNUZLARIN ARASINDA GÖRÜLEN AY-YILDIZ TAMGASI;   “AY-YILDIZ İNANCINA ADANMIŞ”   İFADESİ TAŞIR….

Oğuzboyu  tamgalı boynuzlu osmanlı miğferi; miğferde öküz boynuzu dikkat çekicidir, Oğuz boyu Türkleri bir tarım toplumudur, göçebe değildir, Orta Asya Tarım bölgesindeki Turfan bölgesinden gelmişlerdir, göktürk yazıtlarında adı UK UZ okunmuştur, bu kelime zaman içersinde OĞUZ olarak değişikliğe uğramıştır.

Osmanlı miğferi;
Bu miğferde Oğuz-”adanmışlık tamgası” yok, büyük ihtimal bunu kullanan kişi Osmanlı ordusunda Oğuz olmayan, “devşirme bir askere ait”.
.
Osmanlı Oğuz devleti olan Selçukluların devamı-”Kayı boyu’dur, bir Oğuz devleti’dir, buna rağmen  Osmanlıda bir dönem Oğuzlar kötü bir imaj ile küçümsenmiştir.
Dönemin saray edebiyatçısının “Oğuz Türkleri hakkındaki yazısı ibret vericidir.
.
Osmanlıda bir dönem Milliyetçilik yasaklanmış, “Milliyetçi Türkler” cezalandırılmıştır, bu dönem “Osmanlının yıkımı’nın başladığı dönemdir, Osmanlı son dönemlerinde “Milliyetçiliği bir milletin yaşaması için en önemli bilinç” olduğunu farketmiş ve 1912 yılında padişahın fermanı ile “bozkurt tamgalı Türk ocakları kurulmuştur” ve başına “padişah fermanı ile Başbuğ tayin edilmiştir”.

“Osmanlı aydını..Mütercim Ahmed Âsım(d. 1755 – ö. 1820)ın . ise  “Oğuz”  kelimesi için,  bir tanımı vardır..”elinden iş gelmeyen”..(bu tanım, Oğuz boyu İmparatorluğundaki bir yazarın ve İmparatorluğun büyük hatasıdır) ..Evliya Çelebi Seyehatnamaesinden seçmeler-sayfa 16″

Osmanlı;  öküz arabası..1870 yılındaki bu öküz arabası zamanın değerli bir taşıma aracıdır…..

.

OĞUZ KAĞAN DESTANI ; Türklerin önemli bir destanıdır..

Bu destanda Oğuz isminin verildiği yazılmıştır…ve  Oğuz isminin resmi Öküz resmidir…

Orijinal metindeki alıntı..bu resimdeki önemli tamgalar;

- Öküz tamgası Tarım toplumu tamgasıdır; Oğuz destanı Tarım Türklerinin- dünya antik Tarım coğrafyasındaki kültürünü anlatmaktadır.

- Oğuz destanı Tarım bölgesindeki Türklere-Uygur Türkleri ne aittir, bu destanın orijinal hali antik uygur yazısı ile yazılmıştır.

- Öküz resmindeki Turkuvaz rengi bu gün Uygur Türklerindeki bayrağın rengidir.

Kuzey afrika kültüründeki tamga-tanit(OXHİDE)

.

DEDE KORKUT HİKAYESİ; Dirse Han Oğlu Boğaç Han …
Çocuk büyüdü, gürbüz bir delikanlı oldu. On beş yaşına gelince, Bayındır Han’ın yiğitleri arasına karıştı.
Bir gün arkadaşları ile otururken, Bayındır Han’ın üç kişinin sağ yanından, üç kişinin de sol yanından, demir kazıklarla zor zaptettiği boğası, bunların elinden kurtulup sağa sola saldırmaya başlayınca, herkes kaçmış, Dirse Han oğlu ortada yapayalnız kalmıştı. Boğa üzerine hücum edince, yumruğu ile alnının ortası­na bir tane yerleştirdi, boğa kıç üstü yere devrildi. Kalkıp hücum etti, akıbeti aynı oldu. Sonunda, oğlan boğayı yendi. Bıçağı ile kafasını kesti. Böyle bir yiğitlik görülmemişti.
Dedem Korkut geldi, oğlanla beraber babasının yanına gitti, boy boyladı, soy soyladı, oğlanın adı “Boğaç” olsun dedi.

.

Oğuz han-Oğuz kaan-Boğaç han destanlarının özü Boğanın gücünün çok yüksek olması ile özleştirilmiştir…öyleki bu gücü yenebilen insanın olamıyacağı anlatılmaktadır…ve boğayı yenebilen insanın;  yönetici olabilecek gücü olduğunu anlatmışlardır…bu ifadede yönetici olabilecek insanların çok büyük güçlerinin olması gereğini de anlatmaktadır…

Türk destanlarında benzer birçok örnekler vardır…

.

Yukardaki  kitapçıktaki bir yazı satırı…Evliya Çelebi  “Oğuz”  kelimesini  “saf”  manasında kullanıyor…(ıh 141) ..(saf tanımı; has, özelliğini kaybetmemiş, iyi anlamlarındadır)..sayfa 15

Osmanlı aydını..Mütercim Ahmed Âsım(d. 1755 – ö. 1820)ın . ise  “Oğuz”  kelimesi için, başka bir tanımı vardır..”elinden iş gelmeyen”..(bu tanım, Oğuz boyu İmparatorluğundaki bir yazarın ve İmparatorluğun büyük hatasıdır) ..sayfa 16

.

TÜRKİYE’YE YERLEŞMİŞ OLAN 24 OĞUZ BOYU

.

Marko Polo gezgini kayıtlarında Cengiz Hanın otağını çeken öküzler…

Fatih sultan Mehmetin toplarını  öküzlere taşıtması.

Bu resimler; öküzlerin “çok güçlü yük çekici” olduğunu gösteren önemli tarihi bir kayıttır..

ANTİK TARIM TOPLUMLARININ  “EN ÖNEMLİ GÜCÜ ÖKÜZ “DÜR

İndus bölgesi antik belgeleriinde Öküz kabartmalı yazıtlar..

Duvar resimlerinde öküz.
.

İran antik kültüründe öküz-ox tamgaları

Bizon-Boga-Ukus-Öküz-Oğuz boyu TÜRKLERİN TARIM BOYU TAMGASI dır…

Başka hiçbir milletin Tarım Havzası diye antik bir TARIMSAL yaşam alanı yoktur….
.

Hristiyanlık dinine göre Rahiplerin ve Rahibelerin evlenmesini tanrı yasaklamıştır. Onların tek amacı tanrıya hizmet etmektir.

.

.
devam edecek….

Popularity: 3% [?]

Çok önemli buluntular..Terranea-Trakyen antik kültürü yazıları.

.

TRAKYENLER, ANTİK TÜRKİYENLER

BÖLGEDEKİ HALKLARIN TARİH BOYUNCA TENE-DACYEN (TACYEN)-PELAS-TUKU-E TRÜSK-TROY-TURDAŞ-TARTARİAN-TRAKYEN- TUAREG-SUMER GİBİ İSİMLER İLE ADLANDIRDIKLARI BU ANTİK MİLLETLER TOPLULUĞU MİLATTAN 2000 YIL ÖNCE BİRLEŞİK BİR KÜLTÜR OLDUKLARINI GÖSTERMEKTEDİR.

ATLAS DAĞLARI VE TRAKYA YAZILARINDA BENZER TAMGALAR

.

TRUVA-TROY-TRUYA TARİHİNDE TAMGALAR VE KÜLTÜR…

.

Türkiye-Truya antik kenti ip eğirme tekerleği.

Truya antik kentindeki bu tamga ve yazılar Ege denizindeki  yazılar ve İtalyadaki Etrüsk yazılarının benzeridir.

.

Trakya-Tartaria-Turdaş -Tordos tableti.

Tartaria tabletleri Türkiyedeki Truya antik kentinde kullanılan yazılarla ayni karakterdedir.

VİNÇA – TURDAŞ SEMBOLLERİ

Bu antik Tuareg-Tifinag  yazıtında 17 adet Turdaş -Tartaria yazı tamgası bulunmuştur.

Antik (MÖ138) ve yeni Tifinak yazıları.

Tifinak ve Latin yazıları.

KAYNAKLAR;

http://www.facebook.com/media/set/?set=a.394116787342981.94609.100002339908024&type=1

http://www.unet.univie.ac.at/~a8201399/phoenikisch-punisch-homepage-texte.htm

www.proel.org / alfabetos / libico.html.

.

Tuareg-Tifinak Tombstone – A tlas dağları (Pillar-taş, Casablanca Müzesi’nde)

Kuzey Karadeniz Giresun Trakyen yazıtı

Bu taş yazıtlar Trakyen- Tartaria tabletlerindeki yazılarla yazılmıştır.

Atlas dağlarında bulunan bu taş yazıt Kuzey Akdeniz , Doğu Akdeniz ve Güney Akdeniz antik kültürlerinin birleşik bir kültür olduğunu göstermektedir.

AFRİKA-AVRUPA KITALAR ARASI MESAFE NEDİR ?…

; AKDENİZDE BULUNAN ADALAR VE DENİZ TİCARETİ BU İKİ KITANIN KÜLTÜRLERİNİ BİRLEŞTİRMİŞTİR.

Avrupanın ve Afrikanın ortak bir gölü olan Terranea-Ak deniz bölgesindeki geniş bir alan-havza’da antik kültürlerde önemli bağlar vardır.

Trakyenler bu bağların ortak kültürüdür.

Trakyen kültürü Akdenizin her iki tarafında görülmektedir.

Bu geniş alanın ortası-Medi Terranea-Akdeniz’dir.

.

Tartaria Tablet

.

Sumer tableti. Çivi yazısı öncesi.

.

TUAREG HALKI ANTİK TARİHTEN BU YANA YAZISINI VE KÜLTÜRÜNÜ KORUYAN TEK  AFRİKA HALKIDIR.

AFRİKADAKİ HALEN KULLANILAN TİFİNAK YAZISI ANTİK BİR YAZIDIR.

TUAREG’LER TÜRK MÜ?, Güney Akdeniz (Kuzey Afrika) Kültürü-South Mediterranean Culture

Afrika insanları Tuaregler Tifinak antik yazılarını halen devam ettirmektedir.

TUAREG ismi Turuk-Turk ismi ile özdeş bir isimdir.

.

Tartaria  – Turdaş tamgaları ve Sumer yazı, tamgaları.

B u tablo bu yazıların ayni kültürlerin bağlarını ortaya koymaktadır.

.

Sumer Tableti-3100-2900 mö. Çivi yazı öncesi.

Sumer yazısı, çivi yazısı ile karışık.Çivi yazısına geçiş dönemi.

Bu yazılar hem Tartaria hem Atlas antik yazıları ile benzer yazılardır.

Bu yazılar çivi yazısı öncesi yazılmış ve çivi yazısına geçiş dönemi yazıları olup çok önemli bir göstergedir.

SÜMERLER (M.Ö. 3500 – M.Ö. 2000) Runik yazıdan Çivi yazısına “tarihte kullanılan ilk digital yazı”mı?

Uruk   çivi yazısı öncesi.

Bu yazı ve tamgaların bir çoğu Kuzey Akdeniz-Terranea antik kültürlerinde görülmektedir.

Sumer-Tatarlaka tamgaları.

.

Trakya-Küçükasya tamgaları

.

Tartaria-Turdaş tamgaları

Bu tamga ve yazılar Kuzey Terranea-Akdeniz havzasında  görülmektedir.

TİGRE (TİGRAY) ANTİK YEMEN-ETYOPYA BİRLEŞİK KÜLTÜRLERİ VE KIZILDENİZ TİCARET DİLİ

Kzıldeniz antik tarihinde ayni yazılarla ticaret yapılmıştır.

Tebe-Saba krallığı yazıları runik yazıdır.

Arap alfabesi öncesinde bütün arabistan yarımadası ve ortadoğuda bu yazılar kullanılmaktadır.

Tuareg ve Terranea tamgaları.

Tuareg – Tifinak yazıları antik tarihten beri kullanılan Afrika antik yazılarıdır.

AfroAsiyatik balbal ve yazıtları.

.

Popularity: 5% [?]

Afrika’dan seslenenler ve Asya’dan seslenenler…

Afrika tuareg kültürünün asya türk kültürü ile birçok bağının olduğunu gözlemliyoruz

Buradaki müzik bağları’da iki kültürün arasındaki benzerliği ortaya koymaktadır.

Her iki müziğin ritmi ve müzik etkisi birleşik bir duygu oluşturmaktadır.


.

.
BURADA AFRİKA TUAREG EZGİ MÜZİĞİNİ DİNLİYORUZ

TUAREG’LER TÜRK MÜ? Güney Akdeniz (Kuzey Afrika) Kültürü-South Mediterranean Culture

.

BURADA TÜRK EZGİ MÜZİĞİNİ DİNLİYORUZ
.

BURADA ALTAY TÜRKLERİ MÜZİĞİNİ DİNLİYORUZ
.

Alttaki bağlantıda iki ayrı Coğrafya’nın ortak iletişim kültürü görülmektedir.
.

Mediterranea Amazons Culture Whistling Languages Turuk-Tuareg; Güney Akdeniz-Atlas Dağları Amazon Tuareg kültürü, Kuzey Akdeniz-Karadeniz Dağları Antik Amazon bölgesi Türk Kültürü

.

Alttaki bağlantıda üç ayrı Coğrafyada’ki oyun kültüründeki ortaklık görülmektedir.

- KAFKAS DAĞLARI VE KAFKAS-ÇERKES OYUNLARI

- TANRI DAĞLARI VE TANRI-UYGUR OYUNLARI

- ATLAS DAĞLARI VE ATLAS-TUAREG OYUNLARI
.

OYUN VE SANAT GENLERİ

.

Popularity: 2% [?]

GÖKTÜRKLER, GÖKBİLİMCİ TÜRKLER VE OSMANLI CAMİLERİNDE GÖKTAŞLARI

Göktürk Kağanlığı, Gök Türkler veya Kök Türkler , Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarında Old Turkic letter UK.svgOld Turkic letter R2.svgOld Turkic letter U.svgOld Turkic letter T2.svg (Türük) veya Old Turkic letter UK.svgOld Turkic letter R2.svgOld Turkic letter U.svgOld Turkic letter T2.svg Old Turkic letter K.svgOld Turkic letter U.svgOld Turkic letter UK.svg (Kök Türük veya Ökük Türk) Tonyukuk Yazıtında ise Old Turkic letter K.svgOld Turkic letter R2.svgOld Turkic letter U.svgOld Turkic letter T2.svg (Türkçe Türk veya bazı yabancı kaynaklarda Türük) şeklinde geçer (Çince: 突厥 Pinyin: Tūjué;  T’u-chüeh, Guangyun )552-744 yılları arasında Orta Asya ve Çin’de hükümdarlık sürdürmüş bir Türk devletidir.

BU DEVLETİN GÖK TÜRK OLARAK TARİHTE YER ALMASININ EN ÖNEMLİ SEBEBİ TÜRKLERİN BİR GÖK BİLİMİ İNSANLARI OLDUĞUGUR

Bilindiği gibi son büyük TÜRK İMPARATORLUĞU, OSMANLI İMPARATORLUĞU dur, bu son İmparatorluğun’da Gök Bilimi ile yaşadığının birçok belirtileri vardır

BURSA ULU CAMİ MİMBERİ AHŞAP İŞLEMELERİ

Daha önceki yazımızda BURSA ULU CAMİ deki Gök Bilimi çalışmalarının bir başka yönüde İstanbul ve Edirnedeki camilerde bulunan “gök taşları”dır

Türklerin şu an çoğunlukta oldukları İslamiyet Dininde’de bu gök taşlarının ver olduğunu biliyoruz, “Kabede’ki Hacer ül Esvet”  herkesce bilinen bir gök taşıdır.

KABE DEKİ GÖK TAŞI HACER ÜL ESVET

.

OSMANLI’DAKİ BU GÖK TAŞLARININ KABE’DEN PARÇALANAN TAŞLARDAN GETİRİLDİĞİ SÖYLENMEKTEDİR

ESERLERİN YAPIMCISI MİMAR SİNAN’DIR

İSTANBUL  SOKULLU MEHMET PAŞA KÜLLİYESİ- GÖK TAŞI


Sokullu Mehmet Paşa Camii – İç Görünüm in Istanbul

EDİRNE SELİMİYE CAMİSİNDEKİ -GÖK TAŞI

Selimiye Mosque Nw Entrance in Turkey

Popularity: 5% [?]

Mediterranea Amazons Culture Whistling Languages Turuk-Tuareg; Güney Akdeniz-Atlas Dağları Amazon Tuareg kültürü, Kuzey Akdeniz-Karadeniz Dağları Antik Amazon bölgesi Türk Kültürü

Bu iki bölgede iki kültürün birçok benzer yönleri var.
Türkiyedeki “Amazonların yaşadığı tarihsel bölgede”ki kuş dili konuşmalarının benzeri güney akdeniz “amazon tuareg kültürü”nde var
Daha önceki yayınlarımızda Tuareglerin Türk olabileceği ve birçok kültürel benzerliklerin olduğu yazımızda kuş dili benzerliğinden bahsetmemiştik.
Bu yazımızda iki kültürdeki bu ortak iletişim şeklini insanlara duyurmak istiyoruz.
“Kuzey Afrika Kültürleri”ndeki antik yerleşim isimleride “Trakyenlerin yerleşim alanlarındaki şehir isimleri”ne benzemektedir, büyük bir ihtimalle antik tarih bağlarının olduğunu düşünmekteyiz.
DAHA ÖNCEKİ YAYINLARIMIZDAN ÖRNEK:

TUAREG’LER TÜRK MÜ? Güney Akdeniz (Kuzey Afrika) Kültürü-South Mediterranean Culture

KARADENİZ DAĞLARI TÜRKİYE ANTİK AMAZON BÖLGESİ KÜLTÜRÜ KUŞ DİLİ

ATLAS DAĞLARI ANTİK AMAZON KÜLTÜRÜ TUAREG’LER VE KUŞ DİLİ

Tuareg coğrafyası

Popularity: 4% [?]

Alternate names of Turkey :Türkiye’nin alternatif isimleri

ALTERNATİF İSİMLER; YADA FARKLI SÖYLENEN, YAZILAN FAKAT AYNİ ŞEYİ İFADE EDENLER
An Tuirc, Durka, Komara Tirkiye, Komara Tirkiyê, Thổ Nhĩ Kỳ, Tierkei, Tirkiya, Tirkiye, Toake, Toerkiae, Toerkie, Toerkiee, Toeroekorszag, Tourkia, Tourkía, Tuergi, Tuerkaen, Tuerkei, Tuerkiye, Tuerkiye Jumhuriyaeti, Turchia, Turchìa, Turci, Turcia, Turcija, Turcja, Turco, Turcyja, Turechchina, Turecko, Turk, Turkaland, Turkei, Turkey, Turki, Turkia, Turkie, Turkiet, Turkija, Turkije, Turkio, Turkiya, Turkiye Cumhuriyeti, Turkki, Turkowska, Turkujo, Turkya, Turkye, Turqi, Turqia, Turquia, Turquia – Tuerkiye, Turquie, Turquía, Turquía – Türkiye, Turska, Turtchie, Turčija, Twrci, Tyrk Nunaat, Tyrkia, Tyrkiet, Tyrkland, Törkie, Törkieë, Törkiä, Törökország, Türgi, Türkei, Türkiye, Türkiye Cumhuriyeti, Türkiyə Respublikası, Türkiýe Jumhuriyäti, Türkän, Tırkiya, Uturuki, Welschhinkel, Τουρκία, Туреччина, Турк, Турска, Турци, Турция, Турција, Турцыя, Түркия, Թուրքիա, טורקיה, טערקיי, תורכיה, تركيا, ترکی, ترکیه, تۇركىيە, ܬܘܪܟܝܐ, तुर्किये, तुर्की, তুরস্ক, તુર્કસ્તાન, துருக்கி, ತುರ್ಕಿ, തുര്‍ക്കി, ตุรกี, ประเทศตุรกี, ຕຸນກີ, ཏུརཀི།, თურქეთი, ቱርክ, ទួរគី, トルコ, トルコ共和国, 土耳其, 터키
Alıntı adresi:  http://mapsof.net/turkey?page=3#maps
.
GÖRÜLGÜĞÜ ÜZERE  TÜRKİYE İSMİ 100  CİVARINDA YAZILILMLA GÖSYERİLMEKTEDİR
BİZİM BURADA ANLATMAK İSTEDİĞİMİZ; BİR YAZILIM YADA OKUNUŞ, SÖYLENİŞLER İNSANLARA GÖRE; YANİ BÖLGESEL KÜLTÜRLERE GÖRE DEĞİŞMAKTEDİR
Bu resim  ”TÜRKİYENİN ALTERNATİF İSİMLERİ”  tabloyu göstermektedir
.
Yaptığımız çalışmalarda BİLİM VE TARİH BAĞLARInı araken takip ettiğimiz bu yol önemli bir yoldur.
Bu yazı yada söyleniş farkları ayni ifadeyi belirtmektedir.
Bilindiği gibi birçok belgelerde ve halen var olan ifadelerde bu bağlar mevcuttur.
.
BÜTÜN TARİHSEL BİLGİ VE BELGELERDE AYNİ DURUM VARDIR;
TARİHLERE GÖRE
Tarihsel kültürün verileri
COĞRAFYALARA GÖRE
Coğrafyanın yaşamının verileri
MİLLETTLERE GÖRE
Milletlerin özelliklerini belirten veriler
YAZILARA GÖRE
Yazı ve resimlerin anlatım özelliklerine göre bağları
.
Bu örnek yazımızdaki belirtilen durum aynidir:

TRAKYENLER, ANTİK TÜRKİYENLER ( M.Ö. 616)

İsimler ve tanımlardaki farklar” ayni varlığın ifadesi”ni oluştururlar.

Umar (ʿÖmer) ʿUsmān (ʿOsmān) gibi.

Popularity: 2% [?]

TUAREG’LER TÜRK MÜ?, Güney Akdeniz (Kuzey Afrika) Kültürü-South Mediterranean Culture

Bu yazımızda insanların uzak kaldığı yakınlara Güney Akdeniz-Kuzey Afrika kültürlerini anlatmaya çalışacağız.
Bu insanlar kültürleri bakımından bir “Asya Kültürü”nün kopyasıdır ve kendi bağlarının Asya olduğunu bilincindedirler.
BU İNSANLAR KENDİLERİ MİLLETLERİ İÇİN BİZ ARAP DEĞİLİZ DEMEKTEDİRLER
.

TARKUİ-TUAREG (TURUK)

.
Özellikle kültür bağları (Türkmen Kültürü) serğileyen bir görüntü vardır;
-Kadınlarındaki giyim tarzı TÜRKMEN GİYİMLERİNE BENZER.
-Giyim renleri Türk Dünyası’nın renkleri vardır.
-Takıları TÜRKMEN KADINLARIYLA ANİDİR.
.

.
Erkeklerin oyunları kafkas oyunlarının bir kopyası gibidir;
-Müzikleri kafkas ve kızılderili müziğini andırır.
-Haraketleri kafkas haraketleri gibidir.
-Giyimleri kafkas giyimlerine benzer.

TUAREGLER VE BERBERİLER’DE HEM AKDENİZ HEM ASYA KÜLTÜRÜ ÖZELLİKLERİ GÖRÜLÜR
.

Medi Terranean Sea
TRAKYENLER, ANTİK TÜRKİYENLER ;http://turkbilimi.com/?p=2154
.
Avrupa ile Asya Kıtalar’ı arsaında bir kültür varlığı inkar edilemez.
AVRUPA-AFRİKA ARASI , CEBELİTARIK BOĞAZI 14KM DİR
SİCİLYA-TUNUS ,AFRİKA ARASI 60 KM DİR
SARDUNYA ADASI-AFRİKA ARASI 182 KM DİR
SİCİLYA-İTALYA ARASI, MESSİNA BOĞAZI 3KM DİR
BAĞLANTIMIZ; AFRİKA-AVRUPA KITALAR ARASI MESAFE NEDİR;http://turkbilimi.com/?p=6158
.

TUAREG DAVULU VE DİĞER TÜRK DAVULLARI

TÜRK DÜNYASINDAKİ TAMGALARLA AYNİ TAMGAYI TAŞIYAN ÖZELLİĞİ DİKKAT ÇEKİCİDİR.
.

.
BAĞLANTIMIZ ;http://turkbilimi.com/?p=2154
Tuareg’lerin antik bir dilleri ve yazı şekilleri vardır.
BU BAĞLANTIDA DAHA GENİŞ BİLGİ; http://www.kuzeyipekyolu.com/AvrasyadaRunikYazi.pdf
YAZI HARFLERİNDE TURAN COĞRAFYASINDAKİ ANTİK GÖKTÜRK YAZISINA BENZER ALFABE KULLANILMAKTADIR.
BU YAZI ÇEŞİDİ HAKKINDA DAHA GENİŞ BİLGİ;http://en.wikipedia.org/wiki/Tuareg_languages

KUZEY AFRİKA’DAKİ KADINLARDA DÖVMELER

ORTADOĞUDA’Kİ KADINLARDA DÖVMELER
.

.
Ayıtma; Kafkas-Asya Türk dillerinde söylenme-söylem demektir.
TÜRK EZGİSİNE BENZEYEN MÜZİKLERİ
.

http://www.youtube.com/watch?v=49Uj3jqpAGM

.
Ayça; Türk ismidir.
.

.
Tarhan ;Türk ismidir
.

Aratan Türkçe’de önemlilik gösteren bir ifade’dir.
.
Mükemmel.. Türk ezgisi benzeri..
.

AFRİKA-TUAREG BAYRAĞI VE ASYA-AL TARGANA FESTİVAL TAMGASI
.

Popularity: 10% [?]

Azer tarixi (kosepsiyalar)

AZƏRBAYCAN TARİXİ
(Konsepsiyalar)
________________________________________
Preambula
“Azərbaycan tarixi” bir elm sahəsi kimi A. Bakıxanovun tədqiqatı ilə başlanmış, XX əsrin əvvəlində M.Rəsulzadə, Ə.Hüseynzadə, M.Baharlı və başqa ziyalıların əsərlərilə bu sahə artıq müəyən sistemə salınmışdır. Azərbaycanda komunist rejim hakimiyəti ələ alandan sonra “Azərbaycan tarixi” elmi siyasiləşdi. 1920-1990-cı illər arasında Azərbaycan tarixi haqqında yazılmış monoqrafiya, dərslik və akademik nəşrlər Azərbaycanda qurulan dövlətlərin tarixini azər xalqının deyil, ayrı-ayrı sülalələrin və bölgələrin tarixi kimi təqdim edilmişdir. Bu kitablarda türk enosunun Azərbaycana gəlmə xalq olmasının qabardılması əsas konsepsiya idi. Hətta, bu “gəlmə türklər” də vəhşi köçəri simasında təqdim olunurdu.
Stalindən sonra komunis rejimində milli məsələlərə qoyulan senzura azacıq yumşalsa da, bundan tarixçilər deyil, yazarlar istifadə etdi və 60-cı illərdə Azərbaycan ədəbiyatı komunist ideologiyasından nisbətən uzaqlaşa bildi və siyasi mövzulardan uzaq olsa da, ədəbi əsərlərdə yeni milli ovqat görünməyə başladı. Yalnız ikiyə bölünmüş azər xalqının siyasi tarixini əks etdirən və uzun müddət ziyalı və tələbələr arasında əlyazma şəklində oxunan xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadənin “Gülüstan” poeması disident ədəbiyatı sayıla bilər. Bu poemanın gənclərdə milli ovqatın yaranmasında böyük rolu oldu, lakin tarixçilər “qəbul olunmuş” konsepsiyadan əl çəkmədi.
Tarixşünaslıqda bu durum 1980-ci illərə qədər davam etmişdir.Yalnız bu illərdə mifoloq Mirəli Seyidov, elamşünas Yusif Yusifov, tarixçi Süleyman Əliyarov, tarixçi Mahmud İsmayılov, etnoqraf Qiyasəddin Qeybullayev və dilçi alimlərdən Fərhad Zeynalov, Tofiq Hacıyev, Elməddin Əlibəyzadə, Aydın Məmmədov, Firidun Ağasıoğlu (Cəlilov), Ədalət Tahirzadə, Arif Rəhimov, yazıçı Teymur Məmmədov və başqa ziyalıların tədqiqatları Azərbaycanda türk dilinin qədim nümunələrini ortaya çıxardı. Lakin ilk dönəmdə bu nümunələrın az olması və şumer, het, siriya, yunan-latın, hay, gürcü, ərəb və fars qaynaqlarından pərakəndə halda seçilməsi yeni konsepsiyanın sistem şəklində qurulmasına kifayət etmirdi. Köhnə konsepsiyanı dağıtmaq üçün bu istiqamətdə tədqiqatlar aparmaq lazım idi:
1. Türk etnosunun ilkin Atayurdu
2. Azərbaycan arxeologiyasının etnik əsası
3. Türk etnosu fonunda azər xalqının antropologiyası
4. Prototürk dili və dialektləri
5. Protoazər dili və dialektləri
6. Azərbaycanın etnik tarixi coğrafiyası
7. Azər folkloru və mifologiyasında tarixi bəlgələr
8. Azər xalqının tarixi etnoqrafiyası
9. Azər xalqının tarixi onomastikası
10. Qonşu xalqlar və dövlətlərlə qədim əlaqələr
11. Ön Asiyanın ölü dilləri ilə türk dilinin kontaktları
12. Tarixi demoqrafiya
13. Tarixi köçlərin istiqamətini göstərən arxeoloji bəlgələr
14. Azərbaycanda qayaüstü rəsmlər, piktoqram və damğalar
15. Azərbaycanda işlənən yazı tipləri
16. Azərbaycanda qurulan dövlətlərin etnik tərkibi
17. Qədim türk və protoazərlərin qurduğu dövlətlərin özəlliyi
18. Azər xalqının etnogenezi
Əlbəttə, qısa müddətdə bu qədər müxtəlif sahələri əhatə edən problemi tədqiq etmək üçün Ali məktəblərin müvafiq kafedraları, Elmlər Akademiyasının Dil, Tarix, Ədəbiyat, Şərqşünaslıq, Fəlsəfə, Etnoqrafiya və Arxeologiya institutlarının koordinasiya mərkəzi yaranmalı və bu sahələr üzrə planlı şəkildə tədqiqatlar aparılmalı idi. Lakin təəssüf ki, azər xalqının ödədiyi vergilər hesabına yaşayan bu institutların və özəlliklə, direktorların tutduğu mövqe bu işləri görməyə imkan verməmişdir. Adı sıralanan problemlərərin bəzisi köhnə konsepsiyalarla savadsız şəkildə kitabdan-kitaba ötürülməkdədir. Ona görə də, bugünə qədər azər xalqının gerçək tarixini əks etdirən “Azərbaycan taixi” ortada yoxdur. Bu sahəni az-çox dolduran Z. Bünyadov və Y. Yusifovun redaktorluğu ilə 1994-də, S. Əliyarovun redaktorluğu ilə 1996-da nəşr olunan “Azərbaycan tarixi” kitablarıdır. EA-nın 1998-dən başlayaraq, nəşr etdirdiyi son 7 cildlik tarix kitabı isə köhnə konsepsiya ilə yazılmışdır. İlk dəfə bu məsələlərdən geniş danışan Həsən Həsənov “Türkşünaslığın bəzi problemləri” adlı məqaləsində yazır ki, Azərbaycanda türk boylarının məskunlaşması probleminə aid tarix elmində 5 versiya vardır.
Azərbaycan tarixinə aid kitablarda arxeoloji, antropoloji, etnoqrafik, iqtisadi və siyasi hakimiyət məsələləri nisbətən obyektiv tədqiq olunmuşdur. Lakin bu kitablarda xalqın tarixi deyil, regional hökumətlərin və hakim sülalələrin tarixi verilmişdir, halbuki, Dövlət xalqdan, bu xalqın ərazisindən və bu ərazidə iqtisadi-mədəni, sosial və hüquqi məsələləri tənzimləyən siyasi hakimiyətdən ibarətdir. Ona görə də, tarix kitabları “Azər xalqının tarixi” və ya “Azərbaycan xalqının tarixi” adı ilə deyil, “Azərbaycan tarixi” adı ilə çap olunur.
Azərbaycan dövlətlərinin qurulmasında əsas yükü daşıyan xalqın tarixi həmişə kölgədə qalmış, əksər hallarda azər türklərinin qurduğu tarix ayrı millətlərin adı ilə verilmişdir. Ona görə də, “Azərbaycan tarixi” kitablarında əsas mübahisə doğuran məsələ məhz azər xalqının etnogenezi ilə bağlı ortaya çıxmış və müxtəlif elmi konsepsiyaların yaranmasına səbəb olmuşdur. Beləliklə, bir əsr yaşı olan Azərbaycan tarixşünaslıq elmində formalaşmış bir neçə elmi konsepsiyanı üç əsas qrupda birləşdirmək olar:
1-ci konsepsiya: Azərbaycan ən qədim çağlardan azər türklərinin Ata yurdudur. Buradan gedən türklərdən bəzi boylar sonradan Azərbaycana qayıtmış və yerli azərlərlə bu qayıdan türk boylarının konsolidasiyası Azər xalqının yaranması ilə nəticələnmişdir.
2-ci konsepsiya: Bugünkü Azərbaycan xalqı XI əsrə qədər Araz çayından yuxarı qafqazdilli, Araz çayından aşağı irandilli (fars) xalq idi. Bir qrup türk (oğuz) tayfası gəlib, X1-XIII əsrlərdə Azərbaycan əhalisinin dilini dəyişdirmişdir. Həmin çağlardan bugünəcən həm Quzey-Azərbaycanda, həm də Güney-Azərbaycanda “Azərbaycan” dili işlənir.
3-cü konsepsiya: Türk boyları Azərbaycana Orta Asiya və ya Altaydan gəlib. Lakin 2-ci konsepsiya tərəfdarlarının dediyi kimi, ilk gəlmə XI əsrdə yox, daha əvvəl olmuşdur. Belə “əvvəl gəlmə” tarixini deyərkən müxtəlif tədqiqatçılar m.ö. III-minildən IX əsrə qədər ayrı-ayrı çağları nəzərdə tuturlar.
Beləliklə, uç qrupa ayırdığımız bu konsepsiyalardan hansının gerçək duruma daha yaxın olduğunu görə bilmək üçün onların qısa xülasəsini, üstün və qüsurlu cəhətlərini gözdən keçirək.
Birinci konsepsiya (bu konsepsiyanı biz dəstəkləyirik)
Birinci konsepsiya Azərbaycan tarixşünaslığında deyil, ümumiyətlə, Türkologiya və Türk tarixi elmində yenidir. Doğrudur, türklərin ilkin yaranma arealı kimi Aralıqdənizi yaxalarını vaxtilə akad. N.Marr söyləmişdir, lakin bu fikri əsaslandırmaq üçün elmi axtarış aparmamışdır. Çuvaş xalqını (dilini) şumerlərdən qalma sayan həmin yazar bu fikrini də irəli sürdüyü “Yafəs dilləri” nəzəriyəsi və yanlış “dörd ünsür” metodu ilə sübut etmək istəmiş, lakin buna nail ola bilməmişdir. Marrın təsiri altında Türkiyədə yaranan “Günəş” nəzəriyəsi də türklərin Ön Asiya mənşəli olduğunu sübut edə bilmədi, çünki hər iki teoriya yanlış metodlar üzərində qurulmuşdu və ciddi (akademik) elm bu metodlarla alınan nəticələri qəbul edə bilməzdi.
Təəssüf ki, elmdən uzaq belə yanlış metodlara hələ də ara-sıra rast gəlmək olur. Belə ki, türk etnosunun Ön Asiyada qədimliyini güya sübut etmək üçün İkiçayarasına gəlmə xalq olan şumerlər, doğu-qafqazdilli hurri və urartular, hətta, hindavropa dilli hetlər “türk” xalqı kimi verilir. Halbuki, bu adı çəkilən xalqların dilində yazılı mətnlər qalmışdır və bu dillərin heç biri qədim türk dilinin qramatik quruluşuna uyğun gəlmir. Bəzi tipoloji morfem uyğunluqları və ortaq leksik paralellər isə türk boyları ilə bu xalqların kontaktı və türk dili ilə bu dillər arasındakı əlaqənin nəticəsidir. Ən çox şumer-türk paralelliyini ortaya çıxaran Oljas Süleymenov və prof. Nədim Tuna bu paralellərin yalnız kontakt ilə yarandığını yazmışlar. Bu məsələ ilə ciddi məşğul olmayanlar isə türk-şumer qohumluğunu artıq “sübut olunmuş” fakt kimi verirlər. Əlbəttə, Azər xalqının tarixinə bu cür xidmət xeyirdən çox ziyan vurur.
Birinci konsepsiya tərəfdarlarından bəziləri bu problemlə ciddi məşğul olmayadığı üçün bəzən elmi əsası olmayan belə bir fikir irəli sürürlər: “Həm Azərbaycanda, həm də Orta Asiya və Altayda türklər aborigendir”. Yəni bu fikrə görə, türk etnosunun Atayurdu Altaydan Azərbaycana qədər uzanır. Bunu söyləyənlərin etnologiya və qlottogenez elmindən məlumatı olmaması bəllidir və bunların çoxu “Altay dil ailəsi” nəzəriyəsinə inanan şəxslərdir. 250 il bundan əvvəl ortaya atılan bu nəzəriyəyə görə, güya türk dili monqol və tunquz-mancur dilləri ilə qohumdur (bəziləri bura koreya və yapon dillərini də əlavə eir). Halbuki, keçən bu müddət ərzində sübut oluna bilməyən Altay teoriyasına görə, türklər monqoloid irqli tayfalardan ayrılıb, Altaydan Ön Asiyaya gəlmişdir.
Azərbaycan və Altayı ilkin türklərin Atayurdu sayanlar adi bir həqiqəti unudur ki, hər hansı bir şəxs konkret bir kənddə doğulduğu kimi hər hansı bir etnos da konkret bir regionda yaranır. Hər bir protodili formalaşdıran etnos bunu eyni regionda gerçəkləşdirə bilir. Necə ki, protohindavropa etnosu Avropanın mərkəzində, protofinuqor etnosu Uralda, protosami etnosu Ərəbistan yaylasında, protomonqol etnosu Mərkəzi Asiyada öz protodillərini yaradıb, eləcə də, prototürk dili Ön Asiyada ərsəyə gəlib. Bir adam eyni və ya müxtəlif anda iki ayrı yerdə doğula bilmədiyi kimi, bir etnosun da özü və yaratdığı protodil Monqolustan və Azərbaycan kimi bir-birindən uzaq iki müxtəlif regionda yarana bilməz, lakin doğulan uşaq böyüyüb Ata ocağından başqa yerə köçə bildiyi kimi, bir etnos da etnos kimi formalaşandan sonra Ata yurdundan uzaqlaşa bilər. Əlbəttə, burada etnosa qədər dövrdəki insanabənzər məxluqdan yox, etnosun yaranma dövründən söhbət gedir.
Birinci konsepsiyanı dil, mifologiya və tarixi coğrafiya baxımından tədqiq edən prof. F.Ağasıoğlu “Azərbaycan dilinin morfonologiyası” (1988) adlı kitabında və “Proto-azər teonimləri” (1988), “Dil ailəsi və dil ittifaqı” (1989), “Qədim alınmalarda etnolinqvistik məlumat”(1989) adlı məqalələrində türk etnosunun Atayurdunun Ön Asiyada olduğunu yazmış, “Azər xalqı” (2000) adlı kitabında bu məsələlər daha ətraflı verilmişdir. Birinci konsepsiya onun Azər türklərinin İslamaqədərki tarixinə aid yazıb tamamladığı və artıq 9 tomda çap üçün hazır olan “Doqquz bitik” (2002) adlı kitabında Türkologiya və Türk tarixçiliyi elmində ilk dəfə elmi sistemə salınmışdır. Burada qədim türk tarixi arxeologiya, antropologiya və tarixi qaynaqlar üzrə verilmiş, tarixi çoğrafiya, İslamaqədər Azərbaycanda qurulan qədim dövlətlər, tarixi etnoqrafiya, tarixi onomastika, mifologiya və folklorda tarix, dilin tarixi, azər xalqının etnogenezi məsələləri tədqiq olunmuşdur. Azərbaycanda m.ö. III-I minillərdə Subar eli, Subar bəyliyi, Kuman bəyliyi kimi bir neçə qədim türk dövlətinin tarixi ilk dəfə bu kitabda verilmiş, Lulu, Quti, Turuk dövlətlərinin etnik əsası geniş şərh olunmuşdur.
Birinci konsepsiya “Doqquz bitik” əsərinndə belə görünür: Avropoid irqin Aralıqdənizi tipinə aid olub, Carmo, Xasun, Xalaf, Quzey-Ubeyd və Kür-Araz arxeoloji kulturunun daşıyıcıları kimi Ön Asiyada formalaşmış Prototürk etnosunun prototürk dili (və dialektləri) m.ö. IV minilin ortalarında dağılmağa başlayır. Elə bu çağlardan prototürk dialektlərində danışan tayfaların miqrasiyası başlanır. Onların böyük bir hissəsi Azərbaycandan Orta Asiya, Güney-Sibir və Altay istiqamətində doğuya, Quzey-Qafqaz istiqamətində isə quzeyə miqrasiyası edirlər. Arxeoloji bəlgələr, kurqan kulturu, sənət əsərləri bu miqrasiyaları təsdiq edir. Doğuya getmiş türklər orada monqollarla uzun müddət iç-içə yaşadığından bəzi türk boylarında antropoloji tipində monqoloid cizgilər yaranır. Protoazər boylarının yayıldığı Dərbənd-Tiflis-Ərzurum-Mosul-Kərkük-Həmədan-Bakı-Dərbənd xətti ilə əhatə olunan ərazilər azər xalqının etnik tarixi coğrafiyasıdır. Doğu və quzey yönlərə getmiş türklərin müəyən qismi saqa-qamər (skit-kimmer), hun, avar, suvar, qıpçaq, oğuz və sair adlarla Azərbaycana və Anadoluya qayıdır. Azərbaycana qayıdan soydaşları ilə qovuşan azər boyları artıq yeni eraya formalaşmış Azər xalqı kimi daxil olur.
Birinci konsepsiyanın üstün cəhətlərindən biri də budur ki, indiyəcən cavabını tapmayan bir sıra haqlı suallar burada məntiqi cavabını tapır. Belə ki, həm batıda, həm də doğuda qədim dil əlaqələri ilə ortaq sözlərın yaranma səbəbi, doğuya olan miqrasiyanı əks etdirən arxeoloji, antropoloji bəlgələr elmi cəhətdən izah oluna bilmək imkanı qazanır.
İkinci konsepsiya
Bu konsepsiyanın iki əsas tezisi vardır:
1. Azərbaycanlılar yerli xalqdır;
2. Azərbaycanlıların danışdığı dil gəlmə dildir.
Göründüyü kimi, birinci tezis yuxarıda gözdən keçirilən birinci konsepsiya ilə uyğundur. Ona görə də, bu məsələ üzərində dayanmağa ehtiyac yoxdur. İkinci tezis isə bu konsepsiyanın əsas nöqsanıdır. Avropa, Sovet və İran tarixşünaslığında formalaşan ikinci konsepsiyanın Azərbaycandakı tərəfdarlarının həm Quzey-Azərbaycanda, həm də Güney-Azərbaycanda “məktəbi” yaranmışdır, güneydə bu məktəbin başında azər türklərindən olan Kəsrəvi başçılıq edirdi, quzeydə isə prof. İqrar Əliyev başçılıq edir.
Kəsrəvi ölümünə yaxın şah rejimi tərəfindən satın alındığını və azər türklərinin mənşəyi haqqında xüsusi sifarişlə yazdığı kitabda tarixi gerçəkliyə qara yaxdığını, azər (azəri) xalqına qarşı törətdiyi günahlarını etiraf etdi. Azər türkü olmayan İqrar Əliyev isə çörəyini yediyi xalqın tarixinə ləkə yaxmaqda davam edir və bu xidmətinə görə “şərəf” ordeni də aldı.
İkinci konsepsiyanın ikinci tezisinə görə, Arazdan aşağıda yaşayanlar irandilli olmuşlar. Orta Asiyadan gələn səlcuqlar XI əsrdə bunların dilini dəyişdirmiş və bu irandilli tayfalar dönüb azərilər olmuşlar. Lakin İranşünaslıq elmi irandilli boyların Güney-Azərbaycana gəlişini m.ö. VIII əsrdən sonra başlanmasın artıq elmi konsepsiya kimi qəbul etmişdir. Bu elmi fakt qarşısında qalan ikinci konsepsiya tərəfdarları çıxış yolunu bunda görürlər ki, belə desinlər: vaxtilə “naməlum” dillərdə danışan əhali irandilli tayfaların gəlişindən sonra “irandilli” oldular, türklər gələndən sonra isə “türkdilli” oldular.
Doğrudur, Güney-Azərbaycanda bəzi kiçik bölgələrdə “farslaşma” və “türkləşmə” olmuşdur, lakin bu epizodik halların bütöv region əhalisinə şamil edilməsi absurddur. Belə ki, bir xalqın iki dəfə dilini dəyişməsi nadir haldır. Məsələn, mazandaranlılar, talışlar, lurlar, bəzi kürd tayfaları və bəlucların farslaşması gerçək faktdır, lakin onların dönüb türk olması faktı yoxdur. Həm də, ikinci konsepsiya tərəfdarları “türkləşmə” olayını o çağa aid edirlər ki, onda Azərbaycanda din və elm sahəsində ərəb dili üstün mövqedə idi və ədəbiyatda fars dili təkcə farsların deyil, türklərin də içində çiçəklənmə dövrünü yaşayırdı, hakimiyətdə olan səlcuqlar türk dilini deyil, fars dilini yayırdılar. Bu durumda irandilli əhali necə türkləşə bilərdi?
Quzey-Azərbaycan əhalisinin etnik tərkibi də eyni metodoloji nöqsanla şərh olunur. Güya Aran, Alban adları ilə tanınan Arazdan yuxarı ərazilərin əhalisi qafqazdilli imiş, sonradan türkləşib. Yəni biz azərlər qafqazdilli xalq olmuşuq. Əgər bu, doğrudan da belədirsə, niyə “babalarımızın” dilindən heç olmasa, bircə söz dilimizdə qalmayıb? Necə olur ki, bu “türkləşən” xalqın sazı-sözü, folkloru, mifologiyası, etnoqrafiyası quzey bölgələrdə iç-içə yaşadığı qafqazdilli xalqlarla deyil, Arazdan aşağıda yaşayan “türkləşmiş irandilli” azərlərlə eynidir? Əlbəttə, ikinci konsepsiyanın tərəfdarları bu suallara cavab tapmır. Ona görə də, Alban dövlətinin tarixini həmin çağda Azərbaycanda yaşayan saqa, qamər, azər//xəzər, subar, alban, qarqar, kəngər, gögər, maskut, hun və sair türk boylarının deyil, bir ovuc qafqazdilli udi boynun tarixi kimi qələmə verirlər.
Hər hansı bir məsələnin mahiyəti o vaxt obyektiv açıla bilir ki, onun öyrənilməsinə ayrı-ayrı baxış bucaqlarından yanaşma imkanı olsun. Bu baxımdan, Azərbaycanın qədim tarixini tədqiq edən tarixçilərin türkologiyadan və bu mövzuya baş vuran türkoloqların da tarix elmindən uzaq düşməsi, üstəlik mifoloq, dilçi və etnoqrafların həmin tarixdə yalnız öz sahələrinə aid mövzuları araşdırması eyni durumun müxtəlif yozumuna və ziddiyətli şərhlərinə səbəb olmuşdur. Bunun nəticəsi kimi, Azərbaycan tarixşünaslığında dərin kök salan belə bir yanlış fikir yaranmışdı ki, guya qeyri-müəyən dillərdə danışan Azərbaycan əhalisi türk dilində XI əsrdə səlcuqların gəlişindən sonra danışmağa başlamışlar. Bu elmdən uzaq fikri irəli sürənlər son illərdəki araşdırmalarda Azərbaycanda qədim türklərlə bağlı faktlar ortaya çıxdıqca “türkləşmə” tarixini addım-addım geri – öncə IX, sonra VII, daha sonra isə II əsrə qədər qədimə çəkməli oldular. Daha ayıqları isə m.ö. VII-II əsrlər arasında da burada turkcə danışan boyların olduğunu qəbul etdi. Lakin daha qədim qaynaqlardakı bəlgələr tez-tez fikrini dəyişən tarixçilərin hələ də yanlış yolda olduğunu göstərir.
İkinci konsepsiya tərfdarlarının istinad etdiyi yeganə “elmi” dəlil Altay nəzəriyəsi və bu nəzəriyəyə görə, türklərin Atayurdunun Altay olması fikridir. Bu nəzəriyənin isə subut olunmamış bir fərziyə olduğu bəllidir və bu sahə ilə məşğul olan tanınmış komparavist türkoloqlar son iyirmi ildə Altay dil birliyindən imtina etmişlər.
Üçüncü konsepsiya.
Türk etnosunu yerli xalq saymayan “gəlmə türklər”, “türkləşmə” konsepsiyası Azərbaycan tarixçiliyində dərin kök salmışdır. İlk dəfə bu konsepsiyaya qarşı dövlət səviyəsində akademik-katib M.Cəfərovun rəhbərliyi altında Azərbaycan Elmlər Akademiyasında dilçi-tarixçi alimlərin birgə keçirdiyi elmi-nəzəri müşavirədə (1984) kəskin münasibət bildirilərək, mövcud qüsurlu konsepsiyanın islah edilməsi təklif olunmuş, Azərbaycanda yerli və bura qayıdan türk boylarının qovuşması ilə m.ö. I minilliyin ortalarında azər-türk dilinnin formalaşması konsepsiyası irəli sürülmüşdür. Bu haqda informasiyanın dövlət mətbuatında dərc olunması azər türklərini aborigen sayan, bu sahədə dəyərli əsərlər yazan alimlərdə daha dərin axtarışlara baş vurma ovqatını artırmış, ayrı-ayrı elm və tədris ocaqlarında etnogenezə dair elmi seminarlar keçirilmişdir. Əgər 1984-dəki müşavirədə bizim əlimizdə çox az fakt vardısa, indi bu sahədə əldə olunan elmi dəlil və sübutlar böyük bir sistem təşkil edir. Bu yöndə başqa türk xalqlarının da tarixini araşdırıb dəyərli əsərlər yazan alimlər vardır.
Bu konsepsiya tərəfdarları hələ də köhnə “Altay nəzəriyəsi” təsiri altındadırlar. Ona görə də, bir əldə iki qarpız tutmaq istəyənlər kimi, bir yandan şumer-türk qohumluğunu (və ya əlaqəsini), digər yandan monqol-türk qohumluğu fikrini söyləyirlər. Bu, daha çox Türkiyə və Azərbaycan alimlərindən bəzisinin prinsipidir. Hətta, Doğuda Anau, Afanasyev, Andronov və Taqar kulturunda türk izini görən Türkiyə tarixçilərinin çoxu belə güman edir ki, Altay və Orta Asiyadan türklər Azərbaycan və Anadoluya gəlmişdir. Lakin bu tarixçilər adı çəkilən arxeolji kulturların doğudan batıya deyil, batıdan doğuya aparıldığını yəqin ki, bilmirlər. Əgər bu arxeoloji abidələri tapıb tədqiq edən rus alimlərinin əsərləri ilə tanış olsaydılar, belə yanlış mövqe tutmazdılar.
Yekun
Beləliklə, Azərbaycan tarix elmində bugün mövcud olan hər üç konsepsiya gözdən keçirildi və bunlardan hansının elmdə möhkəmlənəcyi yaxın gələcəkdə bəlli olacaq. İkinci və üçüncü konsepsiyaların perspektivsizliyi artıq indidən bəllidir, çünki bu sahədə göstərilən cəhdlər elmə yeni heç nə gətirmir, faktoloji resursu da tükənib. Yalnız birinci konsepsiya Azərbaycan və ümumiyətlə Türkologiya və Dünya tarixi üçün yeni üfüqlər açır. Birinci konsepsiya ilk addımlarını atsa da, əvvəllər izah oluna bilməyən bir çox məsələlər artıq bu konsepsiyada məntiqi izahını rahatca tapır.
Hər hansı bir elmdə tədqiq olunan mövzudan asılı olaraq, münasib axtarış metodu seçmək imkanı olur. Bu prosesdə tədqiqatçının hazırlıq dərəcəsi, bilik səviyəsi, eridusiyası, məqsədi, məsələni hansı tutumda qoyma bacarığı və müxtəlif metodlarla tanışlığı böyük rol oynasa da, mövzunun xarakteri müəyən metodların istifadəsini zəruri edir. Bizim mövzu konkret bir xalqın tarixi ilə bağla olduğundan etnos problemini müxtəlif yönlərdən öyrənən etnoqrafiya, tarix, arxeologiya, kulturologiya, antropologiya, genetika, sənətşünaslıq, filologiya, psixologiya, sosiologiya, demoqrafiya, ekonomika elmlərinin müəyən bölmələri və etnolinqvistika, etnobiologiya, etnoantropologiya, etnogenetika, etnocoğrafiya, etnopsixologiya kimi yeni elmlərarası sahələr və artıq sınaqdan çıxıb formalışmış etnologiya, etnogenez elmlərinin verdiyi bilgiləri nəzərə alaraq, Azər tarixinə müxtəlif elmlərdə istifadə olunan diaxronik, retrospektiv, deduktiv, tipoloji, tarixi-müqayisəli, qlottogenez, areal dmlçiliyi metodlarından istifadə etməklə bütövlükdə mövzunun öyrənilməsinə komples metodologiya tətbiq etmək lazım gəlir.
Azərbaycanın arxeoloji kulturu Avropa, Misir, Şumer, Monqolustan kulturundan qədim olduğu kimi, türk dilinin tarixi də şumer, asur, monqol dillərindən qədimdir. Başqa dil ailələrindən fərqli olaraq, Türk dil ailəsində protodil çağı inkişaf və təkmilləşmə dövrünü tam başa vurandan, dilin quruluşunda yaranan mükəmməl mexanizm tam sistemə oturandan sonra ilk böyük miqrasiyalarla ayrı-ayrı bölgələrə dağılmışdır. Qlottogenez metodikası ilə əldə olunan bilgi geologiya elmi ilə də təsdiqini tapır. Şumer ərazisində əvvəllər insan yaşamadığı kimi, Latviyada da ilk insan izinin tarixi 10 min ildən o yana keçmir. Azərbaycan arxeoloju kulturu çiçəklənəndə Avropa hələ buzlaqlaşma dövrünü yaşayırdı. Türkkoloqların bizi aparıb bağlamaq istədiyi Altayın paleoltit çağı isə Azərbaycandakı analoji çağdan azı 4-5 minil geri qalır.
XX əsrdə humanitar elmlərin daxili bölmələr üzrə diferensiallaşma dəbi klassik şərqşünas, tarixçi, filoloq, türkoloq alimlərin sayını get-gedə azaltdı. Elmlərin ayrılması bir tərəfdən öz daxili bölmələrinin dərindən tədqiqi sayəsində dilçilik, tarix, mifologiya, ədəbiyat, türkologiya elmlərinin uğurlu inkişafı ilə, digər tərəfdən yarımbölmə üzrə ixtisaslaşan alimin “cırlaşması” ilə nəticələndi. Ona görə də, indi bir neçə humanitar elmin işığında aparılan tədqiqat əsərləri yox dərəcəsindədir. Güman edirik ki, burada istifadə etdiyimiz kompleks metodika Azərbaycan arxeologiya elmində etnik atributlar sisteminə söykənən yeni etnoloji metodun formalaşmasına da yardım edə bilər.
Müxtəlif elm sahələrinin baxış bucağı altında görünən bəlgələrin dialektik əlaqəsi yönündə Azər tarixinin kompleks metodologiya ilə öyrənilməsi irəli sürülən konsepsiyanın elmi əsasa oturmasına, qarşıya qoyulan məqsədin gerçəkləşməsinə imkan verir. Bu metodikanın uğuru milli və yabançı qaynaqların hansı tutumda tədqiqata cəlb olunmasından da çox asılıdır.
(“Azərbaycan xalqının tarixi” bölməsi)

Popularity: 3% [?]

URMU TEORİYASI IŞIĞINDA TÜRKLƏRİN ATAYURDU

(RƏNG BİLDİRƏN SÖZLƏRƏ GÖRƏ)

F.Ağasıoğlunun «Doqquz Bitik»

(Türklərinin İslamaqədərki tarixi)

kitabından

Elmdə dərin kök salmış yanlış bir teoriyanı rədd etməyin vaxtı çoxdan çatsa da, türkoloq, etnoloq və tarixçilər bu problemin üzərinə get­məyə risk etmirlər, çünki iki əsrdən artıq elmi ədəbiyatda kitabdan kitaba ötürülən, az qala, aksioma çevrilən bir fikri təkzib etmək o qədər də asan deyil. Bu, «Altay dilləri ailəsi» nəzəriyəsidir. İsbat olunmamış bu nəzəri­yəyə görə, guya türklər monqol və tunquz-mancur xalqları ilə qohumdur və onlar nəvaxtsa, Altay dil ailəsi adla­nan protoaltay dili parçalanandan sonra bir-birindən ayrılmışdır. Guya türklər Altaydakı monqoloid qohumlarından ayrılıb, batı ölkələrə göçmüşlər. Bu baxımdan, Azərbaycan türklərinin mən­şəyi də Altay və Monqolustan çöl­ləri ilə bağlanır.

Doğrudur, bu nəzəriyə bütün türkoloqlar tərəfindən qəbul olunmur və vaxtaşırı tanınmış dilçilərdən G.Dö­rfer, B.A.Serebrennikov, M.S. Şer­­bak, F. Zeynalov və başqaları monqol-türk qohumluğunun sübut olunma­dığını söy­lə­miş­lər. Əvvəllər bir neçə yazımda mən də Altay teoriyası əleyhinə antropoloji, linqvistik bəlgələrlə fikir söyləmiş, Azər türklərinin Azərbay­canda gəlmə xalq yox, yerli xalq olduğunu yazaraq, Altaydan gəl­­mə fikrinə qarşı çıxmışdım.[1] Son illərdə bu baxışı yeni “Urmu teoriyası” adı ilə təbliğ etməyə çalışmışdım. Həmin məsələlər üzərində təkrar dayan­ma­dan, burada Azər türklərinin Azərbaycanda yerli xalq olduğunu sübut edən əlavə dəlil kimi, burada boya (rəng), cəhət, istiqamət bildirən sözlərin verdiyi inform­asiyaya diqqəti çəkək.

1. Boya bildirən sözlərdə «cəhət» anlamı: Akad. A. N. Kono­no­va görə, türk xalqları Dünyanın cəhətlərini bildirmək üçün iki üsuldan isti­fa­də etmişlər; biri solyar sistem, digəri bo­ya (rəng) sistemi.[2] Azər dilində «qara quzey» deyimi qaraquzey sözlərinin sinonim anlamda işləndi­yi­­ni göstərdiyi kimi, türk dillərində boya bildirən sözlərin cəhət mənalı çaları vardır. A. Qaben və A. N. Kono­nov azacıq fərqlə türk boya-cəhət siste­mini belə verirlər: [3]

qızıl  = güney,         ağ  = batı,          sarı = batı / özək

qara  = quzey,         göy = doğu

TÜRK harada olmasın­dan asılı olmayaraq, dayandığı yerə «sarı», quzeyə «qara», güneyə «qırmızı» (altun, qızıl), batıya «ağ», doğuya isə «göy» boya­nın sim­volu kimi baxa­caq. Bu boya-cəhət sistemi sxemdə­­ boyaların «dilimndə» belə görünür:

Əgər bu sis­temi xəritə üzərin­də axtarmaq istə­sək, ən münasib üsul kimi göl və dənizlərə verilən adlara baxmaq lazım gələcək. Bütöv Avra­siya məkanında isə belə bir yer yalnız İkiçayarasının quzeyindədir:

Aydınlıq olsun deyə, qədim mənbə­lərdə gü­ney sularının «qırmızı», do­ğu sularının isə «göy» adlandığını xatırlayaq. Belə ki, Aralıq dənizin­dən (dəniz) aşağıda Nil çayının doğusundakı Qıpmızı dəniz kimi, qə­dimdə Fars körfəzinin də Qırmızı dəniz adlanması bəllidir (Hero­dot, IV. 39; Strabon, XI. 13. 9). Göycə gölü kimi, Urmu gölünün adı da keçmişdə Göy-göl idi (Strabon, XI. 14. 8).[4] Xəzər dənizinin isə 70-dən artıq adı var və bunlardan biri də xalq deyimində qalan «Göy-Xəzər» olmuşdur. Görkəmli tədqiqatçı B. Ögəl bu barədə yazır: «Dədə Qorqud kitabının çərçivəsi içində bu dənizin harada olduğunu dəqiq söyləyə bilmək çətindir. Əslində Gökçə dəniz Xəzər dənizidir».5 Yaqut əl-Həməvi də bu dənizin perscə «Əfkud Dəryav» (Göy dəniz) adlandığını qeyd etmişdir ki, bu da gəlmə perslərin türklərdən eşitdiyi yerli adı pers dilində kalka ilə vermə­sidir. Rus folklorunda da Xəzərə “Göy dəniz” deyilmişdir.

Xəritədəki dairə («türkün» durduğu yer) dünyada ilk əkin­­çilik mər­kəzi olmuşdur. Dəc­­lə hövzəsində dalbadal yaranan Xasun, Xalaf, Ubeyd kulturları­nın geniş yayılması sıx əlaqələr və kiçik köçlərlə gerçək­lə­şirdi. Dünyada ilk təkərli araba da Er­kən tunc dövründə burada icad olu­nub. Arxeoloqların üzə çıxardığı qədim bəlgə­lərə görə, Daş dövrünün sonun­dan Tunc dövrünün sonunacan burada maddi-mədəni iz buraxmış xalqın adı 5 minil öncə subar kimi şumer-akkad yazı­la­­rına düş­müş, ərazi Subar ölkəsi adlanmışdır. Eneolit dövrün­dən sonra m.ö. IV minil­likdə isə bura­dan doğu ölkələrə böyük miqrasiyalar başlan­mışdır:

Türklərin boya-cəhət sözlərinin rus onomastikasında əks olunması uzmanların diqqətini çəkmiş, onlar belaya (ağ), çyernaya (qara) və çer­von­naya (qırmızı) sözlərində türk dilinə uyğun cəhət çaları yaranmasını türk dilinin təsiri ilə izah etmişlər. Maraqlıdır ki, hələ m.ö. II əsrdə çin ta­rix­çisi Sıma Tsyan hun-çin sava­şında Metenin (Mao-dun) süvari qoşunu haq­qında yazır ki, batıda ağ-atlılar, doğuda boz (mavi)-atlılar, quzeydə qa­­ra, güneydə isə kürən-atlılar sıralanmışdı. Göründüyü kimi, artıq ilk hun ça­ğına aid bu bəlgə türk boylarının batıdan doğuya getməsi tarixini çox geri çəkir.

2. Yön bildirən sözlərdə cəhət anlamı: Türk kosmonimiyasında üç vertikal və dörd horizontal məkan böl­güsü vardır: aşağı, orta, yuxarıön, arxa, sağ, sol. Öncə dörd cəhəti təyin edə bilən prototürklərdən sonra bəzi türk boyları səkkiz bucaqlı bölgüdən də istifadə etmişlər. Bunu uy­ğur, tatar və azər dillərində görmək olur: 6

Uyğur

öngdün-tağdın bulunq

kidin-tağdın bulunq

kidin-kündin bulunq

öngdün-küntün bulunq

Tatar

tönyak-könçıqış

tönyak-könbatış könyak-könçıqış

könyak-könbatış

Azər

quzey-doğu

quzey-batı

güney-doğu

güney-batı

A. N. Kononov tuva dilində yön və cəhət bildirən sözlərin monqol dillərinə uyğunlaşdığını, Göytürk yazıları, çuvaş, yakut (saxa), tofalar dil­­ləri isə türk sistemini saxladığını yazır. O bu dillərdə arka (geri) tərəfin «batı», öñ (iləri, ilqaru) tərəfin «doğu», sağ tərəfin «güney», sol tərəfin isə «quzey» anlamı daşıdığını deyir.

Y. İ. Ubryatova düzgün olaraq qeyd edir ki, saxa dilində soğoru/ soñoru (yuxarı) və xotu (aşağı) sözlərinin «quzey» və «güney» anlamı Le­na çayının hövzəsində yerləşəndən sonra yaranıb, çünki bu çay aşa­ğıdan yu­xarı (güneydən quzeyə) axır.7 Eyni rəng türk və monqol dillə­rin­də müxtəlif yönləri bildirdiyi kimi, yönlərin bildirdiyi cəhətlərin də bu dillər üzrə fərqlənməsi bir daha göstərir ki, monqol və türk etnosla­rının əla­qəsi genetik yox, sonrakı olaydır: 8

arxa

ön

sağ

sol

Monqol:

= quzey

= güney

= batı

= doğu

Türk:

= batı

= doğu

= güney

= quzey

Nə üçün azər dilində yön bildirən sağ-sol, arxa-irəli sözləri doğu türklərdə olduğu kimi, cəhət bildirən termin anlamında işlənmir? Məncə, bu sua­la cava­bı doğuya gedən türk­ boylarının qədim miqrasiya olayın­da ax­tar­­maq lazımdır, çünki arxanı batı, önü doğu, sağı güney, solu isə quzey sayanlar batıdan doğu yöndə böyük kö­çün yaşa­mı­nı dadmış və bu olayı nə­sil­lərin yaddaş sax­lan­cına sız­dı­rıb, günü­müzə qədər dilin­də yaşa­dan boy­lar­dır. Ön Asi­ya­dan Alta­ya gedən boylar bu yolu beş-on ilə deyil, yüzil­lər boyunca nəsilləri dəyişə-dəyişə get­mişlər. Pro­toazər boylarısa kiçik lokal ye­r­də­yiş­mələr istisna olmaq­­la, yur­dların­­­dan uzaq ellə­rə get­mə­diyindən onların dilin­də istiqamət bil­di­rən sözlərə də əlavə cəhət anla­mı yüklən­mə­­sinə zərurət yaranma­mış­dır.

Göytürk yazılarında istiqamət bil­dirən irəli, bəri, geri, yuxarı söz­lə­ri uy­­ğun olaraq, cəhət bildirən doğu (gündoğan), güney (günorta), batı (gün­ba­tan), quzey (gecəortası) sözləri ilə qoşa işlənir. Bunu Kültigin abi­də­sindəki bu mətndə aydın görmək olur:

Tokuz-Oğuz bəqləri, budunu! Bu sabımın edgüti esid, katıqdı tinlə: ilgerü – kün toğuşka, birgerü – kün ortusınaru, kuriğaru – kün batıs­kı­na, yırğaru – tün ortusınaru anda içreki budun kop mana körür [anc]a budun.9Doqquz-Oğuz bəyləri, xalqı! Bu sözümü yaxşı eşit, qatı dinlə: İrəligün­do­ğa­na, bərigünortaya, gerigünbatana, yuxarıgecəortasına ­dər­­ki xalqların hamısı mənə itaət edir»).

Prototürklərin ilkin Atayur­du­nun Güney-Doğu Anadolu və Azər­bay­can olduğunu nəzərə alsaq, aydın olar ki, türk boyları­nın doğu sözündə «ön», geri sözündə isə «batı» çaları onların batı­dan doğuya miq­rasiyasını göstə­rir.10

Təbəri qədim qaynaqlarda Azər­bay­canın türk ölkəsi (məmləkəti) kimi verildiyini yazır. O qeyd edir ki, Musa peyğəmbərin vaxtında İranın mifik hökmdarı Mənuçehrə tabe olan və müharibələrdə göstərdiyi igid­liklərə görə Er-Ra’iş ləqəbini alan Yəmən hakimi Haris bin Ebu-Südad yürüşlərindən birini Mosula yönəldir. Süvari bölüklərinə Şemir bin Attaf adlı birini başçı təyin edib, onları türk məmlə­­tinə göndərir. Bu münasi­bətlə Təbəri yazır:

«Şemir Azərbaycana sahib olan türklər üzərinə yürüdü, savaş ər­lə­rini öldü­rərək çoluq-çocuqlarını əsir aldı. Sonra bu səfərdə olub-bitənləri iki daşın üzərinə yazdırdı ki, bunlar Azərbaycanda marufdur».11

Azərbaycanın türk yurdu olması, türklərin buradan doğuya köçməsi türk dastanlarından Çin qaynaqlarına sızan bilgilərdə də öz əksini tapmış­dır. Türk (turuq) adını tukyu kimi verən Çin qaynaqları onların Azərbay­can­dan çıxdığını qeyd edir. Qaynağa görə, öncə Xəzərin (Batı dənizin) batı tərəfində (yəni Azərbaycanda) yaşayan tukyular Su çarlı­ğın­dan çıxmış və Aşina soyu Xəzərin doğusunda Kao-Çanq ölkəsinə, sonra buradan cücen­lər ölkəsinə keçmişlər.12

Göytürk yazısında Qapağan vurğulayır ki, idarə etdiyi dövləti 65 ulu babası tərəfindən qurulub. Əgər bu 65-i soy (nəsil) tarixi (35-40) ilə hesablasaq, təxminən m.ö. XIX-XVII əsrlərdə Urmu yaxasında qurulmuş Turuk bəyliyinin tarixinə uyğun gələr. Turuk boylarının buradan doğuya getməsi onların adına «doğu» anlamlı göy sözünün qoşulma səbəbi də aydınlaşır. Batıda qalan turuk boylarından fərqli olaraq, göytürklər (doğu türklər) Doğuda möhtəşəm Göytürk Elini (dövlətini) qurdular.

Türk boylarının yeni (ikinci) Atayurdunun «Türküstan» adlanması ora miqrasiya edən turuklarla bağlı olduğu kimi, orada Su bəyliyinin ya­ranması da Azərbaycanda özünü göstərən daha qədim sub (suv, su) boy­la­rının Subar (Suv-bi, Su-bi) adlı bölgə-ölkə və bəyliklərinin təkrarı idi.

Beləliklə, boya-cəhət və yön-cəhət sözləri aydın göstərir ki, Altay nəzəriyəsi yanlışdır, çünki türklər Azərbaycana doğudan gəlməmişlər, ək­sinə, onlar Güney-Doğu Anadolu və Azərbaycandan doğuya getmiş və çox sonralar bəzi türk boyları Atayurda qayıtmışdır. Göründüyü kimi, rəng və yön bildirən sözlər də Urmu teoriyasını təsdiq edən önəmli dil bəlgələridir.

N o t l a r   v ə   ə d ə b i y a t


[1] Azər xalqı, 2000.

[2] Kononov A. N. Sbosobı i terminı opredeleniya stran sveta u tyurkskix narodov. «TS», 1974, 73-74.

[3] Gabain A.von. Vom Sinn symbolischer Farbenzeichnung. «AO» t.15, №1-3. Budapest, 1962, 115; Kononov A. N. Semantika tsvetooboznaçeniy v tyurkskix yazıkax. «TS», M. 1978, 160.

[4] Urmu gölünün adını Strabon λίμνη καποϋτα (kapauta) şəklində verir və «tünd göy»  (κυάνη) mənası olduğunu bildirir. Plini də bu gölü Capotes (Kapot) kimi qeyd edir (Os­no­vı iranskoqo yazıkoznaniya. M. 1979, 235); Hay qaynaqları da bu adı «göy» (kaput) anlamında verir.

5 Ögel B. Türk kültür tarihine giriş. IV c. Ankara, 1984, 466.

6 Azərbaycan bayrağındakı ulduz, əslində, qədim tür sim­volikasıdır. Bu iki dörd­bu­caq­lı­­nın üst-üstə çarpaz qoyulması ilə alınan səkkizbucaqlı işarə­dir və Şumer çağından tanrı, ulduz və göy anlamı daşıyan damğa ilə eyni mənşəli olub, Ön Asiyada yayılmış­dır. Saxa türkləri də 8 cəhəti fərqləndirir (Çaqdurov S. Ş. Proisxojdenie Qeseriadı. No­vosibirsk, 1980, 118-119).

7 Ubryatova E. İ. O yazıke dolqan. «Yazık i folklor narodov Sibirskoqo Severa». M.1966, 61.

8 Jukovskaya N. L. Kateqorii i simvolika traditsionnoy kulturı monqolov. M. 1988, 157.

9 Orkun H. N. Eski türk yazıtları. Ankara, 1994, 23.

10 Prototürklərin ilkin Atayurdu proble­minə düzgün yanaşaraq, bu yur­dun Güney-Doğu Anadolu olduğunu və türklərin bura­dan batı, doğu və quzey yönlərə miqrasiyası ilə türk dillərinin üç bölümə ayrılması olayı­nın m.ö. II minildən öncə baş verdiyini söyləyən və hindavropa xalqlarının dilində güney anlamlı sözün «ön» çaları ilə bu xalqların güneyə miqra­si­yasını müəyən edildiyini vurğulayan F. Latıpov yazır ki, eyni üsulla türk boyla­rının da doğu sözündə «ön», geri sözündə «batı» çaları onların batı­dan doğuya miqrasi­yasını göstərir (Latıpov F. Elementı morfonoloqii etrusskoqo yazıka v svete pratyurkskoy qipo­­tezı. «AFM», III, 1991, 106-107).

11 Taberi. Milletler ve hükumdarlar tarihi. II, t. İstanbul, 1991, 540.

12 Göyalp Z. Türk töresi. İstanbul, 1977, 100-101.

Popularity: 5% [?]

ALAŞ ORDA (1905 ila 1919 yılları arasında)

 

ALAŞ ORDA BAYRAĞI TÜRK BAYRAĞININ ÖZ KARDEŞİ GİBİ

 Ahmet Baytûrsinûli (Ахмет Байтұрсынұлы), Alihan Bökeyhanüli (Әлихан Бөкейханұлы), Mirğakip Dulatüli (Міржақып Дулатұлы)Alaş Orda (Kazakça: Алаш Орда), 1910′lu ila 1920′li yıllar arasında Kazakların ilan ettikleri bir devletin ve buna yol açan harekatin adı. Resmen 1928 yılına kadar varolmuştur.

Alaş Orda 1905 yılında Alaş Harekati ile ortaya çıkmış ve 1912 yılında kurulan siyasi Alaş Partisi ile güçlenmiştir. Bu parti siyasi faaliyetlerini 1928 yılında bırakmış olsada resmen 1937 yılına kadar varolmuştur. Alaş Orda en sonunda Türkistan Komünist Partisi nin milliyetçi siyasetçilerinden oluşan bir grup olarak kalmış ve sonra ortadan kaybolmuştur.

1980′li yılların sonunda, etki alanı Kazakistan ve Kırgızistan olan ve aynı adı kullanan yeni bir milliyetçi parti kurulmuştur.

 İsmin anlamı Kazakistan’in resmi açıklamasına göre Alaş adı Kazakların efsanevi atası Alaş Han dan alınmışdır. Alaş Han, Orda Han’ın diğer bir ismidir.

Ancak Orta Asya Türk dillerinde Alaşa – at anlamına geldiğinden Alaş Orda’nın anlamı Atlı Ordusu olduğu daha mantıklı olurdu.

 1905 ila 1919 yılları arasında 1905 yılında Mustafa Çokayev tarafından organize edilip hepimiz Alaş’ın oğullarıyız başlığı altında Taşkentde yapılan Türkistan müslümanları kongresi n’de, soylu ailelerden gelen kazak ve kırgız önderler Alaş adı altında birleşmişdir. Bu harekata kazak ve kırgız entellektüeller de katılmıştır.

Bu yeni ortaya çıkan gücün başlı hedefleri şunlardı:

Orta Asya’da İslam’ın çağdaşlaştırmak
Kazakların ve Kırgızların geleneksel göçebe kültürlerini tekrar özgürce yaşayabilmelerini elde etmek (yani Rus Çarlarının çok daha öncelerde başlattıkları göçebe halkları yerleşmeye zorluyan kanunları kaldırmak)
Türkistan bölgesine yerleşen rusları tekrar buradan uzaklaştırmak
Alaş harekatı yine Mustafa Çokayev tarafından kurulmuş olan Türkistan Müslümanları Komitesi ile sıkı bir işbirliği içindeydi. Ayrıca Osmanlı İmparatorluğun’da kurulmuş olan Jön Türkler harekatı ve İtil-Kama bölgesinde Mir Sultan Galiyev tarafından kurulmuş olan Türk-Tatar Komitesi ile işbirliği yapmaktaydılar.

1912 yılında Alaş harekatından Alaş Partisi doğmuştu. Bu partiye Mustafa Çokayev’in yanında Abdulgaffar Imanov ve Amangeldi Imanov adlı kırgız kardeşler ve bir kazak toresi olan (kazaklarda bir hükümdar unvanı) Alihan Bukeyhanov’da katılmıştı. Bukeyhanov partinin en sözü geçen kişiliğiydi ve partinin temel unsurları da Bukeyhanov tarafından belirlenmişti. Çünkü Bukeyhanov rus parlamentosunun üyesiydi, ve parlamentonun içinde ortaya çıkan Çançılar adlı fraksiyona mensubdu. Çançılar siyasi açıdan rusların Sosyal-devrimci grubuna yakındı.

Alaş partisi bu dönemde gayet türkçüydü ve Rus İmparatorluğunun içinde yaşayan Türk halklarını birleşerek Büyük Turan’ı kurmaya çağırmaktaydı. Bir Tore olarak Bukeyhanov kendini doğrudan Cengiz Han’ın mirascısı olarak görmekteydi. Imanov kardeşleri ise Koşa olarak kendilerini Muhammed peygamberin mirascıları olarak görmekteydiler.

Alaş partisinin asıl önem kazanması ama Rus İmparatorluğunun 1917 yılında çökmesi ile başlamıştı. Artık yeni kurulan bir Rusya’nın içinde özerk bir kazak-kırgız milli devleti için çaba gösterilmekteydiler. Bu devletin Rusya’nın o dönemde kırgız olarak tanımlanan tüm topluluklarını içine alması ve Alaş Orda adını taşıması isteniyordu. Mustafa Çokayev bu devletin ilk lideri olarak seçilmişti.

Aynı zamanda Alaş Orda Türkistan’da gerçekleşen ayaklanmalara da destek oluyordu. 1917 yılının ilkbaharında Bişkek’de liderleri Imanov kardeşler olan Alaş-Başan Hereketi (Alaş baş harekatı) kuruldu. Harekatın bu kırgız kanadının merkezi beklenilmesi gerektiği gibi Bişkek değil Hokant oldu.

1917 yılı henüz geçmeden Alaş Orda Orenburg’da, Rusya’nın içinde bir özerk kazak ülkesinin kurulmasını savunan Kırgızların Müslüman Kongresini gerçekleştirdi. Ayrıca özerkliğe kavuşmak için Rusya’nın bütün Türk halkları ile iş birliği yapılması gerektiği vurgulanmaktaydı. Ancak Alaş Orda bu döneminde henüz, tüm Türk halklarının birleştiği bir gücün içinde kırgızların önder rölünde olması gerektiği fikrindeydi.

Alaş Orda Bolşeviklerin başa geçmesine karşı çıkması, ve Rusya’nın demokratik biçimde yönetilmesi gerektiğini savunması ile yeni Sovyet Rejimi ile arası açılmıştı.

Rusya’nın iç savaşları sırasında Alaş Orda kazakların yaşadığı bölgeleri Bolşeviklere karşı savunmak için kendince ayrı bir ordu kurmuştu. Ancak büyük birleşik bir bölgeyi tutmayı başaramadılar ve bölge ikiye bölündü. Bu bölümlerin arasında iletişim sorunları olduğundan dolayı iki ayrı yönetim oluştu. Batı bölümün lideri Bukeyhanov, doğu bölümün liderleri Imanov kardeşleri oldu.

Mustafa Çokayev bu durumu düzeltmek için Imanov kardeşlerin rızası ile, Kazakistan ve Kırgızistan’ı içine alan yeni bir devlet ilan etti. Ancak bu devletin aslında hiçbir anlamı yoktu, çünkü komunist Rus rejimi sadece Bukeyhanov’u Alaş Orda lideri olarak tanımaktaydı.

Bolşeviklere karşı güç kazanmak için Alaş Orda Kozaklar’la işbirliği yapmaya başladı. Ancak 1919 yılında Alaş Orda’nın orduları Kızıl Ordu tarafından mağlup edildi ve liderlerinin çoğu öldürüldü.

 1919 ile 1937 yılları arasında  Alaş Orda’nın 1919 yılında Kızıl Ordu tarafından mağlup edilmesi ile pek bir anlamı kalmamıştı.

Alaş Orda’nın az sayıda kalmış türkçü kanadını oluşturan üyeleri Türkistan’ın güneyine gidip Basmacı Ayaklanması’na katılmışlardı. Partinin reformcu kanadı Türkistan Komunist Partisine katıldı. Alaş Orda Partisi dış görünümü ile hala kazak partisi olarak varlığını sürdürmekteydi, ancak artık KPdSU tarafından kontröl edilmekteydi. Harekatın kırgız kanadı ise 1919 yılında çoktan tamamen dağılmıştı.

Bukeyhanov Moskova’ya taşındı ve Rus parlamentosu tarafından çok kez tercüman olarak görevlendirildi. Siyaset ile artık hiçbir alakası kalmamıştı. Bukeyhanov Rusya’da birçok Türk dillerinde yazılan gazeteler için yazarlık yaptı ve bir kaç kitaplar yazdı. 1921 yılında Bukeyhanov bazı diğer kişilerle birlikte Jaz Alaş gazetesini ve kendi başına Qazaq tili (Kazak dili) adlı bir gazeteyi yarattı.

Bukeyhanov 1937 yılında Moskova’da hala açıklığa kavuşmamış olan sebeblerden dolayı öldü. Stalin’in emiri ile KGB tarafından öldürülmüş olduğu tahmin edilmekte.

Alihan Bukeyhanov’un ölümünden sonra Alaş Orda da artık serbest parti olarak faaliyetlerine son verdi ve son üyeleri Kazakistan Komunist Partisi’ne entegre edildi.

 1988 sonrası yeni tarihi [değiştir]1988 yılında Sovyetler Birliğinin dağılmasından sonra birçok Kazak ve Kırgız Azat- ve Aşar harekatlarına katılarak Alaş – Ulusal bağımsızlık partisi adında yeni bir milliyetçi müslüman parti oluşturdular. Bu partinin kuruluşu aynı zamanda Kazakistan ve Kırgızistan’da kurulan milliyetçi Rus partilere bir cevabtı.

Alaş Partisinin hedefleri Alaş Orda Hanlığı’nın tekrar kurulması ve Orta Asya’da İslam’ın modernleştirilmesiydi. Ayrıca tüm Türk halklarının topraklarını içine alan bir Birleşik Türkistan Devletleri’nin kurulması gerektiğini savunmaktaydılar. Aşırı islamcı ve sağcı olan Türkistan partisi (Turkestan-i Partisi) ile iş birliği yapmaktaydılar. Bu parti bütün Türklerin islama dönüşünü ve tüm gayrimüslimlerin Türk topraklarından çekilmesini amaçlamaktaydı.

1994 yılında Alaş Partisi Kazak rejimi tarafından faşist olarak tanımlandı ve yasaklandı. Partinin uluscu üyeleri tekrar Azat-Harekatına katıldılar. Milliyetçi olan Kazak-Kırgız üyeleri ise Aşar (veya Acar = Türkiye Türkçesi: Anahtar/Açar) adında yeni bir milliyetçi parti kurdular. Bugün Aşar Partisi Kazakistan’da parlamento’da yer almaktayken Kırgızistan’daki kolu siyaset’de hayatda kalma mücadelesi vermektedir.

  Alaş Orda (Eski Kazakistan) Özerk Cumhuriyeti Milli Marşı :

 Arğı atam er Türük, biz Kazak elimiz,

Samal tav şalkar köl, sarak cerimiz.

Say saylap, mal aydap, sayrandap, keñ ceylap,

Arkada erke öksen, erkesi-ay serimiz.

Turanda keñ cürgün Türiktiñ erimiz,

Üleste enşialğan, özgermez tübimiz.

Ecelden er Türik, ok teksen etimiz,

Kaymığıp kaytpağan, Eş cavdan betimiz.

Cavıñnıñ sözbe eken, bizlerge köp azı,

Ölsek hak şehitbiz, öltirsek biz ğazı.

Küşti cav karsı tur, erinip catpa (Alaş).

Kötergen ak tuvdı, cerge üzip cıkpa alaş,

Tevekel Allah dep, bet koyıp kapta alaş.

Ap dese at bolıp, zuvıldap şabamız,

Lap dese ot bolıp, dürildeb canamız.

Alaştıñ ak tuvın, akırıp kolğa alıp.

Alaştap şapkanda, cavğa oryan salamız?

 Günümüz Türkçesi ile [değiştir]Dip ecdadım er Türk, biz Kazak eliyiz.

Havadar dağ dehşetli göl, sararka (dağı) yerimizdir.

Dere boylanıp mal sürüp, seyran edip serbest yaylayıp,

Arka (dağı)nın şımarık büyüyen, şımarığı efendisiyiz.

Turanda serbeste yaşayan, biz Türk’ün eriyiz,

Aynı mirasın âvirisi, değişmez kökümüz.

Ezelden er Tükr, ok delmiş vücudumuzu,
Düşmanın bize çoğu azı vız gelir.

Ölürsek gerçek şehit, öldürürsek biz gazi.

Güçlü düşman karşısında duruyor, üşenip yatma (Alaş),

At terbiyeleyip, hazırlayıp, Ak çelik (kılıcı) sapla (Alaş),

Dikilmiş olan ak tuğu(bayrağı), yere koparıp yıkma (Alaş).

Güvenerek Allah diye, doğru yürüyerek hücum et (Alaş).

Ap denirse (ap demek birdenbire ata seslenmek) at olarak uzzz diye koşarız,

Lap denirse (birdenbire alevlenen ateşin sesi) ot olarak gürleyip yanarız.

Alaşın ak bayrağını, haykırıp ele alıp,

Alaş Alaş diye (Uran) çağırıp koşturunca, düşmanı bozguna uğratırız.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Popularity: 4% [?]

 Page 1 of 2  1  2 »

BİLGİ PAYLAŞTIKÇA DEĞERLENİR

 

Eylül 2014
Pts Sal Çar Per Cum Cts Paz
« Ağu    
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930  

ilgi sıralamasında ilk 100

  1. 100% Osmanlı İmparatorluğu dönemi haritası 1299-1920 VE OSMANLI İMPARATORLUĞUNUN YERİNE KURULAN 64 ÜLKE
  2. 50% TÜRKİYE'YE YERLEŞMİŞ OLAN 24 OĞUZ BOYU
  3. 41% İspanya Müslüman tarihi, Tarık Bin Ziyad (689-720), Endülüs Emevi Devleti (756-1492)
  4. 23% Hezarfen Ahmet Çelebi, (d. 1609 – ö. 1640)
  5. 22% OSMANLI AŞİRET KAYITLARI
  6. 21% GÖKTÜRKLER (M.S. 552-M.S. 744) ve Asya coğrafyasındaki antik gök bilimi belgeleri.
  7. 21% BÜYÜK HUN İMPARATORLUĞU (MÖ400)
  8. 21% BAĞDAT PAKTI-24 Şubat 1955, CENTO (Central Treaty Organization - Merkezi Antlaşma Teşkilatı)
  9. 21% 23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılışı "23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı"
  10. 20% ATATÜRKÜN SAVAŞTIĞI dünyanın ilk savaş uçağı kullanıldığı (1912) TRABLUSGARP SAVAŞI
  11. 19% HZ. MUHAMMED (571-632) MÜSLÜMANLARIN PEYGAMBERİ
  12. 18% Karamanoğlu Beyliği.(1256-1487) ülkesindeki resmi dili Türkçe yapan beylik.
  13. 18% TÜRK DÜNYASINDA BOY GENLERİ TAMGALAR-Taşınan Bilim-Kültür Genleri-Antik Boy’lar Tamgaları
  14. 17% Harezmi (780-850) dokuzuncu yüzyılda yetişen cebir alanında ilk defa eser yazan Müslüman-Türk matematik, coğrafya ve astronomi alimi.
  15. 16% Halife'ler sıralaması.
  16. 16% Kervan yolları korumalı konaklama yerleri "İPEKYOLU KERVANSARAYLARI" hanlar
  17. 15% 19 Mayıs 1919 "Türklerin Millî Mücadele tarihi" başlangıcı
  18. 14% 1826 yed-i vahid (tekel) sistemi
  19. 14% Türk boyları
  20. 14% KARTAL ve KANATLARI-GÖKLERDEKİ HAKİMİYET- GÜÇ GÖSTERGESİ OLARAK TARİHTEKİ TÜRK TAMGASI
  21. 14% Bulgaristan Tarihi, Traklar (MÖ400), Han Asparuh (668-700).
  22. 14% BOLAYIR COĞRAFYASI VE TÜRK TARİHİNDEKİ YERİ
  23. 14% 30 AĞUSTOS Zafer Bayramı (1922)
  24. 14% AMERİKA’DAKİ “TÜRK BEYİN GURBETÇİLERİ”
  25. 13% MEMLÜKLER-KÖLEMENLER-(KÖLE TÜRKLER)’İN “TÜRK İSLAM DÜNYASINDAKİ GÖREVLERİ” (673-1811)
  26. 13% Kayı Boyu (IYI)
  27. 12% Orhun Alfabesi çevrimi-Dr.Yusuf Alper Kılıç
  28. 12% Mehmet Cengiz Öz (MEHMET ÖZ) 1960
  29. 12% DÜNYA KÖLELİK TARİHİ Zaman Çizelgesi
  30. 12% TÜRK BOYLARI
  31. 12% “Türk lügatını yazan TÜRK -KAŞGARLI MAHMUT” (1008 – 1075) DİVANI LÜGAT İ TÜRK
  32. 12% ÇİN SEDDİ (M.Ö.403 M.Ö.221),
  33. 11% ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ (1077)
  34. 11% 1228-BİR DESTANIN SANATI- Nakşı bukalemun - DİVRİĞİ ŞİFAHANESİ VE ULU CAMİ "bir Bilim-bir Tarih-bir Şaheser-bir Gönül-bir İnanç" VE BİR ALTIN MİRAS
  35. 11% MOĞOLİSTANDA KAZILARDA YENİ BULUNAN ESERLER ANTİK TÜRK DÜNYASINA IŞIK TUTUYOR
  36. 11% BEYAZ TÜRKLER....Deşti Kıpçak-Kuman Türkleri ve Kuman kitabı (Mö1000)
  37. 11% DOĞU ROMA İMPARATORLUĞU (330 – 1453)
  38. 11% AMERİKA!YI KEŞFEDEN MÜSLÜMAN VE TÜRK KAŞİFLER (1291-1554)
  39. 11% SERVET SOMUNCUOĞLU
  40. 11% SURİYE TÜRKMENLERİ VE TERK EDİLMİŞLİK KADERİ
  41. 10% Uluğ Bey (d. 1393 - ö. 1449)
  42. 10% Suriye Türkmenleri ve yaşadığı yerler
  43. 10% Türklerde kültür örneği,İzol Aşireti ve yerleştiği Köyleri
  44. 10% HASAN BÜLENT PAKSOY- Orta Asya Bilimcisi
  45. 10% AHAL TEKE TÜRK ATLARI VE DÜNYADA AT BAKALIĞI OLAN TEK ÜLKE "TÜRKMENİSTAN HER YIL AT BAYRAMI KUTLUYOR"
  46. 10% HAZAR TÜRKLERİ (Musevi Hazar topluluğu)
  47. 10% AMERİKA ASYA ARASI (KITALARARASI MESAFE) NEDİR?
  48. 10% Taşlarda "Yazı Belgeler" ORHUN ANITLARI ( Tonyukuk 716, Köl Tigin (Kültigin) 732, Bilge Kağan 735 )
  49. 10% ÇİMPE KALESİ-OSMANLILARIN AVRUPAYA İLK GEÇİŞİ-1352
  50. 10% ŞAMAN DAVULU-GÜNÜMÜZE KADAR GELEN ANTİK (ÖNTÜRK) TÜRK TAMGALARI
  51. 10% Çin tarihi
  52. 10% TUAREG'LER TÜRK MÜ?, Güney Akdeniz (Kuzey Afrika) Kültürü-South Mediterranean Culture
  53. 10% MÜSLÜMAN BİLİMCİLER TARİH SIRALAMASI
  54. 10% TÜRK TARİHİ Zaman Çizelgesi
  55. 10% BARAK TÜRKMENLERİ
  56. 9% İSVİÇRE HUN VADİSİ - ÇİN SİCHUAN-TÜRKMENİSTAN NOHUR - SEKELİSTAN HUN - TÜRKİYE DENİZLİ KÜLTÜR BAĞI; DENİZLİ ARDIÇ MEZAR BAŞLIKLARI
  57. 9% BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİ KOMUTANI BEKÇİOĞLU EMİR AFŞİN
  58. 9% Aytunç ALTINDAL
  59. 9% Haluk Tarcan (1931- )
  60. 9% GELECEĞİN ENERJİSİ GÜNEŞ VE paylaşılamayan çöllerde GELECEĞİN SAVAŞLARI “”"ÇÖL SAVAŞLARI”"”
  61. 9% KURTULUŞ SAVAŞINDA BİR (AMAZON) KADIN SAVAŞÇI TÜRK - "İstiklâl Harbi akıncısı” KARA FATMA “Üsteğmenlik maaşımı Kızılay’a terkettim” -....1955
  62. 9% KURULUŞUN TEMELİ ZAFER VE TÜRKİYEDE 30 AĞUSTOS SAVAŞ HARAKETİ ŞANLI TARİHİ
  63. 9% ALİ AKIŞ -1918
  64. 9% ERDOĞAN ASLIYÜCE -Bir Tarih Hazinesi
  65. 9% 1453-İSTANBULUN FETHİ, BİR DEVİR NASIL DEĞİŞTİ.
  66. 9% A.Burhan Ersan " Sanatın gerekliliği ve Ebru"
  67. 9% SÜMERLER (M.Ö. 3500 – M.Ö. 2000) Runik yazıdan Çivi yazısına “tarihte kullanılan ilk digital yazı”mı?
  68. 9% İmam Maturidi (Semerkant 852-944 )
  69. 9% ANTİK TARİHTEN BU YANA GÖK BİLİM ÇALIŞMALARI VE TÜRKLERDEKİ GÖK BİLİM KÜLTÜRÜ - AY YILDIZ TAMGASI
  70. 9% ANTİK TÜRK TAMGASI BULGARİSTAN TÜRKİYE AZERBAYCAN VE KORE TARİHİNİ AYDINLATTI
  71. 9% “YAŞAYAN TARİH-DİL BİLİMCİMİZ” önTürk araştırmacısı KAZIM MİRŞAN
  72. 8% TURAN YAZGAN
  73. 8% Kimmerler ( c. M.Ö. 1200)
  74. 8% TRAKYENLER, ANTİK TÜRKİYENLER
  75. 8% Karahanlılarda Türkçe İslam ve Türkçe İlk Kur'an
  76. 8% Osmanlı-Kutsal İttifak Savaşları (1683-1699)
  77. 8% Tablet Belgeler NAACAL TABLETLERİ (15.000 yıl)
  78. 8% (1700-1800) yılları TÜRK TARİHİ olayları
  79. 8% İNANÇLARIN YÖNETİM VE EKONOMİ BİRLİĞİ-YÖNETİM VE EKONOMİ BİRLİĞİ İNANCI, GLOBAL BİRLİKTELİK VE KUTSAL İTTİFAKLAR-HAÇLI SAVAŞLARI (1096-1270)
  80. 8% Kurt Sosyal Hayatı ve TÜRKLER'DE "KURT TAMGASI"
  81. 8% AVRUPA HUNLARI SEKELLER
  82. 8% VİNÇA - TURDAŞ SEMBOLLERİ (VİNÇA - TURDAŞ KÜLTÜRÜ 3)
  83. 8% SURİYE TÜRKMENLERİ
  84. 8% KÖSEDAĞ SAVAŞI 1242
  85. 8% Orkun (Orkney) adaları “antik runik-ORHUN (Kök Türk) yazıtları”.
  86. 8% Manastır Askerî İdadisi 1912
  87. 7% METE HAN (MÖ 209-714)
  88. 7% 1402 ANKARA-BEYAZIT VE TİMUR KARDEŞLERİN YAZIŞMALARI
  89. 7% ibn HALDUN” (1332-1406) Geçmişler geleceğe, suyun suya benzemesinden daha çok benzer.”
  90. 7% Memun, 832’de Beytü’l-Hikme (Bilgelik Evi) adlı bir akademi kurdu. Burada Yunanca, Süryanice, Farsça ve Sanskritçe yapıtlar Arapça’ya çevrildi
  91. 7% Osmanlı Rumeli İstihbarat Teşkilatı Martoloslar
  92. 7% Yemen buluntuları “BİLKİS” bilge ? yazıtları(MÖ1000)
  93. 7% BALKAN PAKTI (Balkan Anlaşma Yasası), 9 Şubat 1934 "ATATÜRK'ÜN YAPTIĞI İKİ ÖNEMLİ ANLAŞMADAN BİRİ"
  94. 7% İyi Huylu Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV).
  95. 7% DÜNYA TÜRKLERİ
  96. 7% ETİYOPYA AKSUM'DA "14BİN YILLIK ORHUN (RUNİK) YAZITLARI"
  97. 7% Babür İmparatorluğu (1526–1858) Hindistan da Türk’ler Şah Cihan (d. 5 Ocak 1592 – ö. 22 Ocak 1666)
  98. 7% LÜBNAN TÜRKLERİ
  99. 7% Göbekli Tepe - Dünyanın İlk Tapınağımı (9500 M.Ö. )
  100. 7% “Taşlar yalan söylemez” SIRADIŞI BİR BİLİM YORUMCUSU (rock art,stones don’t lie)- FERRUH ÜLKER


wp_footer() class="snap_shots