Türk kavimleri, Türk tarihi, Türk kültürü, Türk dili ve Osmanlı’nın kuruluşu

Osmanlı’da Türkoloji çalışmaları, Şemseddin Sami

Kamûs-ı Türkî, “Türk” sözcüğü geçen ilk Türkçeden Türkçeye sözlüktür.
Şemseddin Sami, bu sözlükte Osmanlıcada kullanılan, ancak konuşulan Türkçeye girmeyen Arapça ve Farsça sözcükleri ayıkladı, Türkçe kökenli sözcüklere ağırlık verdi.
Ayrıca, Türkçeyi zenginleştirmek için dile tekrar kazandırılması gerektiğine inandığı Doğu Türkçesine ve Anadolu Türkçesine özgü sözcüklere yer verdi.

Şemseddin Sami
(Fraşiri) (1 Haziran 1850, Fraşır – 1 Temmuz 1904, İstanbul), Arnavut asıllı Osmanlı yazarı, ansiklopedist ve sözlükçü.

Çok yönlü bir Osmanlı aydınıdır. İlk Türkçe roman olan Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat’ın (1872),
ilk Türkçe ansiklopedi olan Kâmûsü’l-A’lâm’ın (1889-1898) v
modern anlamdaki ilk geniş kapsamlı Türkçe sözlük olan Kâmûs-ı Türkî’nin (1901) yazarıdır.

Ayrıca Kâmûs-ı Fransevî adlı Fransızca ve Kâmûs-ı Arabî adlı Arapça sözlükleri kaleme almıştır.
Yaptığı çalışmalarla devrinde Türkolojinin temellerini atmıştır.

İsmi Osmanlı devrinde basılmış bazı sözlüklerde Latin harfleri ile Fraschery şeklinde yazılmıştır.

Sözlük, Şemseddin Sami tarafından iki yıl gibi kısa sayılabilecek bir sürede hazırlandı.
Kimi sözcükler atlanmıştı ve hatalı tanımlar içeriyordu. Bu nedenle, yayımlanmasından sonra eleştiri topladı.
Mecmua-yı Edebîye dergisinde sözlüğün elif harfinde atladığı sözcük ve anlamları listeleyen Kamûs-ı Türkî Hakkındahar Mütâleât adlı imzasız bir makale çıktı.
Veled Çelebi, Kamûs-ı Türkî’nin, Ahmed Vefik Paşa’nın hazırladığı Lehçe-i Osmanî sözlüğünden alındığını, hatta Şemseddin Sami’nin Ahmed Vefik Paşa’ya çok güvendiği için Lehçe-i Osmanî’deki hataları aynen kendi sözlüğüne aktardığını iddia etmiştir.

1882-1883 yıllarında, büyük eserlerinin ilki olan Fransızca-Türkçe Kâmûs-ı Fransevi’yi, 1885’te de bu eserin Türkçe-Fransızca kısmını yayınladı.
Bu eserden dolayı II. Abdülhamit tarafından İftihar Madalyası tevcih olundu.

Kâmûsü’l-A’lâm, Şemseddin Sami’nin İstanbul’da yayımlanan tarih, coğrafya ve ünlü kişiler ansiklopedisidir.
Altı ciltten oluşan eser, 1889-1898 arasında fasiküller halinde yayımlanmıştır.
Kâmûsü’l-A’lâm Mihran Efendi tarafından yayımlanmıştır.
Alfabetik sıraya göre düzenlenmiş olan eser, ikişer sütun üzerinden toplam 4.830 sayfadan oluşmaktadır.
Kâmûsü’l-A’lâm’da ele alınan yerlerin ekonomik ve toplumsal durumları verilmiş, Osmanlı ve dünya coğrafyası üzerine ayrıntılı bilgiler aktarılmıştır.
Ansiklopedide pek çok ülke, kent, halk ve devletin yanı sıra, ünlü kişiler ve eserleri üzerine de güvenilir bilgiler verilmiştir.
.
.
.
.
.
.
.