OĞUZ YABGULUĞU 750-1055

Oğuz Yabguluğu veya Oğuz Yabgu Devleti (Eski Türkçe: Oğuz ili), Kiev Knezliği tarafından yenilgiye uğratılan Hazar Kağanlığı’nın gücünü kaybetmesiyle Hazarlar’a bağlı olarak Hazar denizi ile Aral gölü arasında ve civarında yaşayan Tengrici Oğuzlar, 950 yıllarında Hazarlar’dan kopuk bağımsız dönem yaşamaya başlamışlardır. Oğuz Yabguluğu 1055 yılına kadar sürmüş ve daha sonra da Büyük Selçuklu İmparatorluğu’nun bir parçası haline gelmiştir.

Oğuz Yabgu Devleti, 750 yılında Oğuz Türkleri tarafından kurulan, coğrafi olarak Hazar ve Aral Denizi kıyıları arasındaki bir alanda bulunan bir Türk devletiydi. Oğuz kabileleri, Kazakistan’da Irgiz, Yaik, Emba ve Uil nehirleri, Aral Denizi alanı, Siri Derya vadisi, Tien-Shan’daki Karatau Dağları’nın etekleri ve Çui Nehri vadisi boyunca geniş bir bölgeyi işgal ediyordu (haritaya bakın). Oğuz siyasi birliği, 9. ve 10. yüzyıllarda Siri Derya’nın orta ve alt havzasında ve modern batı Kazakistan bozkırlarına bitişik olarak gelişti.

Oğuz Yabguluğu’nda subaşı görevinde bulunan ve Büyük Selçuklu İmparatorluğu’nun kurucusu olan Selçuk Bey ile Oğuz yabgusunun arası giderek açıldı. Selçuk Bey ve bağlı boyları daha sonra güneye indiler. Selçuk Bey ile Selçuk Bey’e bağlı boylar İslamiyet’e girince Selçuk Bey: Müslümanlar, gayrimüslimlere haraç vermez. diyerek, yabgunun haraç memurlarını kovdu ve bağımsızlığını ilan etti.

Oğuz Yabguluğu çevresindeki tüm devletlerle sorunluydu. Peçenekler, Kıpçaklar ve Karluklarla husumet içindeydiler. Oğuz-Kıpçak Savaşları’nı konu alan Dede Korkut Destanı’nın bu dönemde yaşanan olaylar üzerinde yazıldığı düşünülmektedir.
.
.
.
.